Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Câu hỏi 1 trang 63 SGK Sinh học 11

Bài 10. Tuần hoàn ở động vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nghiên cứu Hình 10.1 và mô tả đường đi của máu (bắt đầu từ tim) trên sơ đồ hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín, từ đó đưa ra khái niệm hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 63 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Sơ đồ gồm hai hình: (a) hệ tuần hoàn hở và (b) hệ tuần hoàn kín.

Hình (a) – Hệ tuần hoàn hở (màu xanh): Ở giữa phía trên là khối hình "Tim". Từ hai phía của tim có các mũi tên: phía bên phải có mũi tên chỉ vào tim (máu từ xoang cơ thể trở về tim); phía bên trái có mũi tên đi ra khỏi tim dẫn xuống một ống gọi là "Động mạch" nằm bên trái. Từ động mạch, máu theo ba mũi tên hướng ra ngoài (sang phải) đổ vào khoảng rộng gọi là "Xoang cơ thể", nơi chứa hỗn hợp "Máu – dịch mô". Phía trên động mạch ghi chú "Máu chảy dưới áp lực thấp". Dưới đáy tim có hai ống nhỏ gọi là "Ống góp" dẫn máu từ xoang cơ thể trở về tim. Như vậy máu không chảy liên tục trong mạch kín mà tràn vào xoang cơ thể rồi mới về tim.

Hình (b) – Hệ tuần hoàn kín (màu đỏ): Ở giữa phía trên là khối hình "Tim". Từ tim, máu đi ra bằng mũi tên bên phải vào ống "Động mạch" (phía dưới bên phải), chảy tới đám mạch nhỏ hình búi ở giữa phía dưới gọi là "Mao mạch", rồi tiếp tục theo "Tĩnh mạch" (phía dưới bên phải, ngoài cùng) vòng lên trở về tim bằng mũi tên bên trái. Toàn bộ tạo thành một vòng mạch khép kín: Tim → Động mạch → Mao mạch → Tĩnh mạch → Tim. Phía trên bên trái ghi chú "Máu chảy dưới áp lực cao". Máu luôn lưu thông liên tục trong hệ thống mạch kín.

Lời giải

a) Mô tả đường đi của máu trong hệ tuần hoàn hở (Hình 10.1a):

Máu được tim bơm vào động mạch → máu chảy ra khỏi động mạch, tràn vào xoang cơ thể (khoang cơ thể) và trộn lẫn với dịch mô tạo thành hỗn hợp máu – dịch mô → tại đây máu tiếp xúc trực tiếp với các tế bào để trao đổi chất → sau đó máu theo các ống góp trở về tim.

Sơ đồ: Tim → Động mạch → Khoang cơ thể (máu – dịch mô, trao đổi chất trực tiếp với tế bào) → Ống góp → Tim.

Đặc điểm: máu chảy ra khỏi mạch, không chảy liên tục trong mạch kín mà tràn vào xoang cơ thể; máu chảy dưới áp lực thấp, tốc độ chậm.

b) Mô tả đường đi của máu trong hệ tuần hoàn kín (Hình 10.1b):

Máu được tim bơm vào động mạch → qua mao mạch (tại đây máu trao đổi chất với tế bào qua thành mao mạch và dịch mô, máu không tiếp xúc trực tiếp với tế bào) → theo tĩnh mạch trở về tim.

Sơ đồ: Tim → Động mạch → Mao mạch → Tĩnh mạch → Tim.

Đặc điểm: máu luôn lưu thông liên tục trong hệ thống mạch kín; máu chảy dưới áp lực cao (hoặc trung bình), tốc độ nhanh.

c) Khái niệm:

- Hệ tuần hoàn hở: là hệ tuần hoàn mà máu được tim bơm vào động mạch rồi tràn vào khoang cơ thể, ở đó máu trộn lẫn với dịch mô tạo thành hỗn hợp máu – dịch mô và tiếp xúc, trao đổi chất trực tiếp với các tế bào, sau đó máu trở về tim. Máu chảy trong động mạch dưới áp lực thấp, tốc độ chậm.

- Hệ tuần hoàn kín: là hệ tuần hoàn mà máu được tim bơm đi lưu thông liên tục trong mạch kín (động mạch → mao mạch → tĩnh mạch) rồi về tim. Máu trao đổi chất với tế bào gián tiếp qua thành mao mạch và dịch mô. Máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao (hoặc trung bình), tốc độ nhanh.

Đáp số

Hở: Tim → Động mạch → khoang cơ thể (máu trộn dịch mô, tiếp xúc trực tiếp tế bào) → tim; áp lực thấpKín: Tim → Động mạch → Mao mạch → Tĩnh mạch → Tim; máu trong mạch kín, áp lực caoKhái niệm: hệ hở – máu tràn vào khoang cơ thể, trao đổi chất trực tiếp với tế bào; hệ kín – máu lưu thông liên tục trong mạch kín, trao đổi chất gián tiếp qua mao mạch

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.