Giải Luyện tập và vận dụng 2 trang 53 SGK Sinh học 11
Đề bài
Vận dụng những hiểu biết về tiêu hoá, hãy đề xuất một số biện pháp giúp hệ tiêu hoá khoẻ mạnh, hoạt động hiệu quả.
Lời giải
## Các biện pháp giúp hệ tiêu hoá khoẻ mạnh, hoạt động hiệu quả
Dựa trên hiểu biết về cấu tạo và hoạt động của hệ tiêu hoá (tiêu hoá cơ học, tiêu hoá hoá học nhờ enzyme, hấp thụ chất dinh dưỡng, điều hoà thần kinh – nội tiết), có thể đề xuất các biện pháp sau:
1. Ăn chậm, nhai kĩ
Nhai kĩ nghiền nhỏ thức ăn (tiêu hoá cơ học ở miệng), làm tăng diện tích tiếp xúc của thức ăn với enzyme; đồng thời enzyme amylase trong nước bọt có thời gian thuỷ phân một phần tinh bột. Nhờ đó giảm gánh nặng cho dạ dày, ruột và tăng hiệu quả tiêu hoá, hấp thụ.
2. Ăn uống điều độ, đúng giờ, đủ bữa, không ăn quá no
Dạ dày và các tuyến tiêu hoá tiết dịch (dịch vị, dịch tụy, dịch mật) theo nhịp sinh học. Ăn đúng giờ giúp duy trì phản xạ tiết dịch tiêu hoá ổn định. Ăn quá no vượt quá khả năng tiết enzyme, thức ăn không được tiêu hoá hết gây đầy bụng, khó tiêu; không nên ăn quá khuya để ống tiêu hoá được nghỉ ngơi.
3. Ăn đủ chất xơ và uống đủ nước (khoảng 1,5 – 2 lít/ngày)
Chất xơ trong rau xanh, hoa quả kích thích nhu động ruột, giúp đẩy thức ăn và chất cặn bã di chuyển đều đặn, phòng táo bón. Nước là dung môi cho hoạt động của enzyme tiêu hoá và giúp vận chuyển, hấp thụ chất dinh dưỡng qua thành ruột.
4. Ăn cân đối, đủ các nhóm chất dinh dưỡng; hạn chế dầu mỡ, đồ quá mặn, quá cay
Cung cấp đủ carbohydrate, protein, lipid, vitamin và chất khoáng để cơ thể có nguyên liệu và enzyme hoạt động hiệu quả. Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, quá mặn, quá cay, quá nóng hoặc quá lạnh vì dễ gây hại niêm mạc ống tiêu hoá, viêm loét dạ dày – tá tràng.
5. Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi, rửa tay, tẩy giun định kì
Vi sinh vật và giun sán xâm nhập qua thức ăn, nước uống ô nhiễm có thể phá huỷ niêm mạc ống tiêu hoá, gây bệnh và làm giảm khả năng tiết enzyme, hấp thụ chất dinh dưỡng.
6. Hạn chế rượu, bia, chất kích thích; không hút thuốc lá
Cồn và nicotin làm tổn thương niêm mạc dạ dày, ruột, ức chế tiết enzyme, gây viêm loét và giảm hấp thụ vitamin, khoáng chất.
7. Tập thể dục, thể thao đều đặn, vừa sức
Vận động làm tăng nhu động ruột, cải thiện lưu thông máu đến các cơ quan tiêu hoá, hỗ trợ hấp thụ chất dinh dưỡng và bài tiết chất cặn bã hiệu quả hơn.
8. Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng (stress)
Hoạt động tiêu hoá được điều hoà bởi hệ thần kinh – nội tiết. Stress kéo dài làm rối loạn tiết dịch tiêu hoá và nhu động, dễ gây đau dạ dày, rối loạn tiêu hoá.
9. Không tự ý dùng thuốc; khám sức khoẻ định kì
Một số thuốc (kháng sinh, thuốc giảm đau NSAID) có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày. Khám định kì giúp phát hiện và điều trị sớm các bệnh đường tiêu hoá.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.