Giải Bài 1 trang 77 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Cách làm: Xét từng câu (từ dấu chấm đến dấu chấm). Câu có một cụm C–V nòng cốt (có thể thêm trạng ngữ, vị ngữ nhiều bộ phận) là câu đơn; câu có từ hai cụm C–V trở lên, không bao chứa nhau, mỗi cụm là một vế, là câu ghép.

Đoạn văn có 4 câu:

Câu 1: "Chúng ta đang ở đâu?"
- CN: *Chúng ta* // VN: *đang ở đâu*.
- Một cụm C–V → câu đơn (câu nghi vấn).

Câu 2: "Hôm nay ngày 8 – 8 – 1986, hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân đã được bố trí trên khắp hành tinh."
- Vế 1: CN *Hôm nay* // VN *(là) ngày 8 – 8 – 1986* (vị ngữ là cụm danh từ, lược bỏ từ "là").
- Vế 2: CN *hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân* // VN *đã được bố trí trên khắp hành tinh*.
- Hai cụm C–V nòng cốt không bao chứa nhau, nối với nhau bằng dấu phẩy → câu ghép (quan hệ nối tiếp/đồng thời: nêu thời điểm rồi nêu sự việc).

Câu 3: "Nói nôm na ra, điều đó có nghĩa là … : tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làm biến hết thảy … mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất."
- Vế 1: CN *điều đó* // VN *có nghĩa là mỗi người … đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ*.
- Vế 2 (sau dấu hai chấm): CN *tất cả chỗ đó (nổ tung lên)* // VN *sẽ làm biến hết thảy … mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất*.
- Hai cụm C–V nòng cốt, nối bằng dấu hai chấm (quan hệ giải thích) → câu ghép.

Câu 4: "Nguy cơ ghê gớm đó đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét, về lí thuyết có thể tiêu diệt … , và phá huỷ thế thăng bằng của Hệ Mặt Trời."
- CN: *Nguy cơ ghê gớm đó*.
- VN gồm nhiều bộ phận cùng một chủ ngữ: *đang đè nặng…*, *(có thể) tiêu diệt…*, *và phá huỷ…*.
- Chỉ một chủ ngữ với vị ngữ nhiều thành phần → câu đơn có vị ngữ phức, không phải câu ghép.

Kết luận:
- Câu đơn: câu 1 và câu 4.
- Câu ghép: câu 2 (hai vế nối bằng dấu phẩy) và câu 3 (hai vế nối bằng dấu hai chấm, quan hệ giải thích).