Giải Câu 1 trang 76 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 76)

a) Luận đề của văn bản

Luận đề (vấn đề bao trùm, trọng tâm) của văn bản là: *Biến đổi khí hậu đã và đang trở thành mối đe doạ nghiêm trọng đối với sự tồn vong của hành tinh và của toàn nhân loại; vì thế, con người – trước hết là các quốc gia, các nền kinh tế lớn – phải lập tức hành động để ngăn chặn thảm hoạ.*

Đây chính là thông điệp mà Tổng Thư kí Liên hợp quốc An-tô-ni-ô Gu-tê-rét muốn gửi tới toàn thế giới qua bài phát biểu.

b) Những luận điểm được triển khai để làm nổi bật luận đề

Để làm sáng tỏ luận đề, tác giả đã triển khai các luận điểm chính sau:

- Luận điểm 1 – Thực trạng đáng báo động của biến đổi khí hậu: Khí hậu Trái Đất đang nóng lên nhanh chóng, kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan (nắng nóng kỉ lục, cháy rừng, hạn hán, bão lũ, băng tan, nước biển dâng…). Những dấu hiệu này cho thấy hành tinh đang tiến dần đến "điểm tới hạn", đe doạ trực tiếp sự sống.

- Luận điểm 2 – Nguyên nhân và trách nhiệm: Tình trạng nguy cấp đó bắt nguồn từ chính hoạt động của con người, đặc biệt là việc sử dụng nhiên liệu hoá thạch và phát thải khí nhà kính. Trách nhiệm lớn nhất thuộc về các quốc gia phát triển, các nền kinh tế lớn (nhóm G20) – những nơi phát thải nhiều nhất.

- Luận điểm 3 – Lời kêu gọi hành động khẩn cấp: Trước mối đe doạ ấy, tác giả kêu gọi tất cả các nước phải hành động ngay, quyết liệt và có trách nhiệm: cắt giảm khí thải, từ bỏ nhiên liệu hoá thạch, chuyển sang năng lượng sạch, hỗ trợ các nước dễ bị tổn thương… nhằm cứu lấy hành tinh.

c) Mối quan hệ giữa các luận điểm

Các luận điểm trên có quan hệ chặt chẽ, logic, cùng hướng về và làm nổi bật luận đề:

- Luận điểm 1 nêu thực trạng (biến đổi khí hậu nguy hiểm đến mức nào) → làm cơ sở để thấy tính cấp bách của vấn đề.
- Luận điểm 2 lí giải nguyên nhân, chỉ ra trách nhiệm (vì sao xảy ra, ai phải chịu trách nhiệm) → nối tiếp, cắt nghĩa cho thực trạng ở luận điểm 1 theo quan hệ nhân – quả.
- Luận điểm 3 đề xuất giải pháp, kêu gọi hành động → là kết quả tất yếu rút ra từ hai luận điểm trước.

Như vậy, ba luận điểm được sắp xếp theo trình tự: thực trạng → nguyên nhân, trách nhiệm → giải pháp, quan hệ nhân quả và tăng tiến, bổ sung cho nhau một cách mạch lạc. Chính sự liên kết chặt chẽ này giúp lập luận giàu sức thuyết phục và làm nổi bật luận đề chung của toàn văn bản.