Giải Câu 4 trang 71 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Đó là ý kiến chủ quan hay thông tin khách quan?

Câu "Chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa" là một ý kiến chủ quan của tác giả, chứ không phải một thông tin khách quan.

Đây là một lời nhận định, đánh giá thể hiện quan điểm, thái độ của G.G. Mác-két trước hiểm hoạ hạt nhân. Nó mang tính khái quát, suy luận và bày tỏ lập trường của người viết (lên án chiến tranh hạt nhân), chứ không phải là một sự thật hiển nhiên có thể kiểm chứng trực tiếp bằng số liệu như các thông tin khách quan.

b) Tác giả đã chọn cách triển khai đoạn văn như thế nào để thuyết phục người đọc?

Để biến một ý kiến chủ quan thành điều đáng tin, khiến người đọc phải tin theo, tác giả đã triển khai đoạn văn theo cách nêu ý kiến (luận điểm) trước, rồi dùng hàng loạt thông tin khách quan, bằng chứng khoa học để chứng minh, làm sáng tỏ cho ý kiến ấy. Cụ thể:

- Trước hết, tác giả đưa ra lời khẳng định mang tính chủ quan ở đầu: chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí con người và lí trí tự nhiên.

- Sau đó, tác giả dẫn ra những chứng cứ khách quan lấy từ khoa học tự nhiên (địa chất, sinh học) về quá trình tiến hoá lâu dài, kì diệu của sự sống trên Trái Đất: phải trải qua hàng trăm triệu năm, qua bao nhiêu giai đoạn (từ khi sự sống xuất hiện, cây cối, động vật, con người… ) thiên nhiên mới tạo nên được sự sống như ngày nay. Đó là "lí trí tự nhiên" — quy luật vận động, phát triển không ngừng của tự nhiên theo hướng sinh sôi, tiến bộ.

- Từ những bằng chứng ấy, tác giả lập luận đối lập: chiến tranh hạt nhân chỉ trong tích tắc có thể tiêu huỷ toàn bộ thành quả mà tự nhiên phải mất hàng triệu năm mới tạo dựng được, đẩy sự sống trở về điểm xuất phát. Như vậy nó đi ngược lại chiều hướng phát triển của tự nhiên, tức "đi ngược lại lí trí tự nhiên".

→ Nhờ cách triển khai đi từ luận điểm chủ quan đến chứng cứ khách quan, khoa học, kết hợp lí lẽ chặt chẽ với dẫn chứng cụ thể, giàu sức gợi, tác giả đã khiến ý kiến chủ quan của mình trở nên có cơ sở, giàu sức thuyết phục, buộc người đọc phải tin và đồng tình.