Giải Câu 2 trang 71 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Luận điểm được chọn: "Chạy đua vũ trang là cực kì tốn kém và vô lí, nó cướp đi của con người những khả năng cải thiện đời sống."

a) Cách dùng lí lẽ: Tác giả Mác-két không hô hào chung chung mà lập luận theo lối so sánh đối lập: đặt cạnh nhau một bên là chi phí khổng lồ cho vũ khí hạt nhân, một bên là những nhu cầu thiết yếu, nhân đạo của con người (y tế, thực phẩm, giáo dục). Lí lẽ cốt lõi là: cùng một số tiền ấy, thay vì chế tạo công cụ hủy diệt, lẽ ra có thể cứu sống và nâng đỡ hàng triệu người. Lí lẽ còn mang tính mỉa mai khi cho thấy sự phi lí của việc nhân loại đổ của cải vào cái chết thay vì sự sống.

b) Cách dùng bằng chứng: Tác giả đưa ra hàng loạt con số, số liệu cụ thể trên nhiều lĩnh vực để đối chiếu: chi phí cho 100 máy bay ném bom chiến lược và cho gần 7000 tên lửa vượt đại châu tương đương với chương trình phòng bệnh trong 14 năm và bảo vệ cho hơn 1 tỉ người, cứu hơn 14 triệu trẻ em; giá của 10 chiếc tàu sân bay mang vũ khí hạt nhân đủ thực hiện một chương trình phòng bệnh cho hàng tỉ người; số tiền của 2 chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân cũng đủ để xóa nạn mù chữ cho toàn thế giới… Các bằng chứng đều là số liệu thống kê rõ ràng, thuộc các lĩnh vực y tế, thực phẩm, giáo dục mà ai cũng quan tâm.

c) Vai trò của lí lẽ và bằng chứng trong việc làm nổi bật luận điểm: Lí lẽ (so sánh đối lập) tạo ra khung tư duy để người đọc tự nhận ra sự vô lí; còn bằng chứng (những con số cụ thể, chính xác) biến lí lẽ trừu tượng thành điều hiển nhiên, không thể chối cãi, khiến lập luận giàu sức thuyết phục và tính khách quan. Hai yếu tố này bổ trợ cho nhau: số liệu làm lí lẽ trở nên "có bằng cứ", lí lẽ làm số liệu trở nên "có ý nghĩa". Nhờ vậy, luận điểm "chạy đua vũ trang là tốn kém và vô lí" hiện lên vừa nhức nhối về cảm xúc vừa chặt chẽ về lí trí, thôi thúc người đọc lên án vũ khí hạt nhân và trân trọng cuộc sống hòa bình.