Giải Câu 1 trang 71 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Luận đề của bài nghị luận

Luận đề (vấn đề trọng tâm mà tác giả đặt ra để bàn luận) của văn bản là: Chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ khủng khiếp đang đe doạ toàn thể loài người và sự sống trên Trái Đất; vì vậy đấu tranh loại bỏ nguy cơ ấy, bảo vệ hoà bình là nhiệm vụ cấp bách của toàn nhân loại.

b) Các luận điểm triển khai từ luận đề

Từ luận đề trên, tác giả G.G. Mác-két đã triển khai thành những luận điểm chính sau:

- Luận điểm 1: Kho vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có khả năng huỷ diệt cả Trái Đất và các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời — nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đè nặng lên toàn nhân loại (hình ảnh "thanh gươm Đa-mô-clét" treo lơ lửng trên đầu).

- Luận điểm 2: Cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân vô cùng tốn kém và cực kì phi lí; nó cướp đi của thế giới nhiều điều kiện để cải thiện cuộc sống con người (so sánh chi phí vũ khí với các lĩnh vực y tế, giáo dục, thực phẩm, tiếp tế…).

- Luận điểm 3: Chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lí trí con người mà còn phản lại sự tiến hoá của tự nhiên; nó sẽ xoá sạch thành quả của quá trình tiến hoá hàng triệu năm của sự sống.

- Luận điểm 4: Vì vậy, tất cả chúng ta phải đoàn kết, lên tiếng đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hoà bình và sự sống (lời đề nghị lập một "nhà băng lưu trữ trí nhớ" để nhân loại đời sau biết và lên án những kẻ gây ra thảm hoạ).

c) Mối quan hệ giữa các luận điểm

Các luận điểm có quan hệ chặt chẽ, mạch lạc, cùng hướng về làm sáng tỏ luận đề:

- Các luận điểm được sắp xếp theo trình tự lập luận tăng tiến, bổ sung và nâng cao lẫn nhau: trước hết nêu thực trạng và hiểm hoạ (luận điểm 1), rồi chứng minh sự tốn kém, phi lí của chạy đua vũ trang (luận điểm 2), tiếp đó vạch rõ tính chất phản tiến hoá, phản tự nhiên của nó (luận điểm 3), và cuối cùng rút ra lời kêu gọi hành động (luận điểm 4).

- Ba luận điểm đầu là những lí lẽ, dẫn chứng (quan hệ nguyên nhân) nhằm làm bật lên mức độ nghiêm trọng của hiểm hoạ; luận điểm thứ tư là kết luận, lời kêu gọi (quan hệ kết quả) được suy ra một cách tất yếu từ ba luận điểm trước.

- Nhờ quan hệ logic đó, hệ thống luận điểm vừa chặt chẽ, giàu sức thuyết phục, vừa giàu cảm xúc, thể hiện rõ thái độ lo lắng và tinh thần đấu tranh cho hoà bình của tác giả.