Giải Câu 6 trang 75 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Nhân vật trong đoạn trích được khắc họa chủ yếu qua hành động, cử chỉ và lời nói, chứ không đi sâu miêu tả nội tâm. Đây là đặc điểm của truyện thơ Nôm mang tính chất kể chuyện dân gian, gần với truyện kể truyền miệng.

- Nhân vật được xây dựng theo lối lí tưởng hóa, phân tuyến thiện – ác rạch ròi: một bên là Lục Vân Tiên nghĩa hiệp, Kiều Nguyệt Nga nết na; một bên là Phong Lai và bọn cướp hung tàn. Cách xây dựng này thể hiện quan niệm đạo đức và ước mơ công lí của nhân dân.

- Lục Vân Tiên hiện lên qua hành động đánh cướp dũng mãnh ("tả đột hữu xông", "bẻ cây làm gậy") và qua lời nói trọng nghĩa khinh tài ("Làm ơn há dễ trông người trả ơn", "Nhớ câu kiến nghĩa bất vi / Làm người thế ấy cũng phi anh hùng") → một người anh hùng tài năng, hào hiệp, vô tư, giàu lòng nhân nghĩa.

- Kiều Nguyệt Nga được bộc lộ qua lời lẽ dịu dàng, khiêm nhường, có học thức và nặng ân tình → một cô gái khuê các thùy mị, nết na, ân nghĩa.

b) Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ

- Ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày của nhân dân Nam Bộ, mang đậm màu sắc địa phương, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ truyền miệng.

- Ngôn ngữ giàu tính biểu cảm, có khả năng khắc họa tính cách nhân vật: lời Vân Tiên dứt khoát, mạnh mẽ, bộc trực; lời Nguyệt Nga mềm mại, từ tốn, lễ phép → ngôn ngữ phù hợp với từng nhân vật, góp phần cá thể hóa nhân vật.

- Sử dụng thể thơ lục bát uyển chuyển cùng nhiều từ ngữ, hình ảnh quen thuộc, kết hợp kể và tả sinh động, nhịp điệu linh hoạt (đoạn đánh cướp gấp gáp, sôi nổi; đoạn trò chuyện chậm rãi, tình cảm).

→ Nhìn chung, bằng nghệ thuật xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói theo lối lí tưởng hóa và ngôn ngữ bình dị, mộc mạc mà giàu sức biểu cảm, đoạn trích đã làm nổi bật hình tượng người anh hùng nghĩa hiệp Lục Vân Tiên, thể hiện khát vọng về lẽ công bằng và những phẩm chất tốt đẹp của con người theo quan niệm đạo đức của nhân dân.