Giải Bài 5 trang 132 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Tóm tắt các kiến thức tiếng Việt mới mà em đã được học trong các bài học của Ngữ văn 9, tập hai.
Gợi ý trả lời
Tóm tắt các kiến thức tiếng Việt mới trong Ngữ văn 9, tập hai (Kết nối tri thức)
Các bài học ở tập hai (Bài 6 → Bài 9) đã cung cấp những đơn vị kiến thức tiếng Việt sau, sắp xếp theo từng bài:
a) Bài 6 – Giải mã những bí mật: Câu đơn, câu ghép và cách nối các vế câu ghép
- *Câu đơn* là câu chỉ có một cụm chủ – vị làm nòng cốt.
- *Câu ghép* là câu có từ hai cụm chủ – vị trở lên không bao chứa nhau, mỗi cụm là một vế câu, diễn đạt những ý có quan hệ chặt chẽ với nhau.
- Các vế trong câu ghép được nối với nhau bằng ba cách chính:
+ Nối trực tiếp (không dùng từ nối), giữa các vế dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
+ Nối bằng một quan hệ từ (và, nhưng, rồi, hoặc…).
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ hoặc cặp từ hô ứng (vì… nên…, tuy… nhưng…, nếu… thì…, càng… càng…, vừa… đã…).
- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế rất đa dạng: nguyên nhân – kết quả, điều kiện – kết quả, tương phản, tăng tiến, lựa chọn, nối tiếp, đồng thời… Khi dùng cần chọn phương tiện nối phù hợp với quan hệ ý nghĩa.
b) Bài 7 – Hồn thơ muôn điệu: Biện pháp tu từ điệp thanh và điệp vần
- *Điệp thanh*: lặp lại thanh điệu (thường là một loại thanh bằng hoặc thanh trắc) ở nhiều tiếng trong câu thơ/câu văn nhằm tạo nhạc tính, gợi âm hưởng, cảm xúc (ví dụ dùng nhiều thanh bằng gợi sự êm dịu, mênh mang).
- *Điệp vần*: lặp lại những tiếng có phần vần giống nhau để tăng sức gợi hình, gợi cảm và tạo sự liên kết, hài hòa về âm thanh.
- Tác dụng chung: làm cho lời thơ, lời văn giàu nhạc điệu, nhấn mạnh nội dung và khơi gợi cảm xúc, ấn tượng cho người đọc.
c) Bài 8 – Tiếng nói của lương tri: Nghĩa và cách dùng tên viết tắt của một số tổ chức quốc tế quan trọng
- Nhiều tổ chức quốc tế thường được gọi bằng tên viết tắt (viết bằng các chữ cái đầu của tên tiếng Anh/tiếng Pháp). Cần hiểu đúng nghĩa đầy đủ để dùng cho chính xác, ví dụ:
+ UN – Liên hợp quốc; UNESCO – Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc; UNICEF – Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc.
+ WHO – Tổ chức Y tế Thế giới; WTO – Tổ chức Thương mại Thế giới; FAO – Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc; IMF – Quỹ Tiền tệ Quốc tế; WWF – Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên…
- Cách dùng: lần đầu nên nêu tên đầy đủ kèm tên viết tắt, những lần sau có thể dùng tên viết tắt; dùng đúng ngữ cảnh, không tùy tiện tạo chữ viết tắt.
d) Bài 9 – Đi và suy ngẫm: Biến đổi và mở rộng cấu trúc câu
- *Biến đổi cấu trúc câu*: thay đổi trật tự các thành phần (ví dụ đảo vị ngữ, trạng ngữ lên trước) hoặc chuyển đổi kiểu câu nhằm nhấn mạnh, tạo liên kết hoặc tạo sắc thái biểu cảm mà vẫn giữ được nội dung cơ bản.
- *Mở rộng cấu trúc câu*: thêm thành phần (dùng cụm chủ – vị, cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ hoặc trạng ngữ) để mở rộng chủ ngữ, vị ngữ… làm cho câu cung cấp thông tin đầy đủ, cụ thể và sinh động hơn.
- Mục đích chung: giúp diễn đạt chính xác, linh hoạt, phù hợp với ý đồ và tạo hiệu quả biểu đạt cao.
Nhận xét chung: Kiến thức tiếng Việt tập hai tập trung vào hai mảng lớn: (1) ngữ pháp câu – phân biệt và sử dụng câu đơn, câu ghép, biết biến đổi và mở rộng cấu trúc câu; (2) sử dụng từ ngữ và biện pháp tu từ – điệp thanh, điệp vần trong thơ và cách dùng tên viết tắt của các tổ chức quốc tế. Những kiến thức này giúp em viết câu đúng, hay và đọc – hiểu văn bản tốt hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.