Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Bài 3 trang 131 SGK Ngữ văn 9

Ôn tập học kì II   Gợi ý trả lời

Đề bài

Lập danh mục và tóm tắt đặc điểm nghệ thuật, nội dung của các bài thơ đã học ở lớp 9 (làm vào vở). Tham khảo mẫu danh mục sau:

| Tên tác phẩm – Tác giả \ Đặc điểm | Thể thơ | Đề tài, cảm hứng chủ đạo | Nét độc đáo về nghệ thuật và nội dung |
| --- | --- | --- | --- |
| | | | |
| | | | |
Nêu ngắn gọn đặc điểm của các văn bản nghị luận và văn bản thông tin trong các bài học của Ngữ văn 9, tập hai.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 131 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng mẫu 4 cột: 'Tên tác phẩm – Tác giả / Đặc điểm', 'Thể thơ', 'Đề tài, cảm hứng chủ đạo', 'Nét độc đáo về nghệ thuật và nội dung', các ô để trống cho học sinh điền.

Gợi ý trả lời

Lưu ý: Bài này yêu cầu lập danh mục (làm vào vở) nên dưới đây là *bảng mẫu đã điền* cùng phần tóm tắt. Em đối chiếu lại với các bài thơ đã học trong SGK Ngữ văn 9 (Kết nối tri thức) để bổ sung/điều chỉnh cho đúng với lớp mình.

### a) Danh mục và tóm tắt đặc điểm nghệ thuật, nội dung các bài thơ đã học ở lớp 9

| Tên tác phẩm – Tác giả | Thể thơ | Đề tài, cảm hứng chủ đạo | Nét độc đáo về nghệ thuật và nội dung |
| --- | --- | --- | --- |
| *Sơn Tinh, Thủy Tinh* – Nguyễn Nhược Pháp | Thơ bảy chữ (thơ mới) | Truyền thuyết thời dựng nước; cảm hứng về tình yêu và sức mạnh thiên nhiên | Kể lại truyền thuyết bằng thơ với giọng điệu hóm hỉnh, tươi trẻ; hình ảnh lãng mạn, bay bổng; làm "mới" một câu chuyện dân gian quen thuộc |
| *Nỗi niềm chinh phụ* (trích *Chinh phụ ngâm*) – Đặng Trần Côn (bản diễn Nôm) | Song thất lục bát | Nỗi sầu chia li của người chinh phụ; khát vọng hạnh phúc lứa đôi, gián tiếp lên án chiến tranh phi nghĩa | Thể song thất lục bát giàu nhạc tính, phù hợp diễn tả nỗi buồn triền miên; nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, dùng điệp ngữ, phép đối tinh tế |
| *Tiếng đàn mưa* – Bích Khê | Song thất lục bát | Nỗi buồn man mác trước mưa xuân; tâm trạng khách tha hương | Phối thanh, điệp từ ("mưa", "rơi") tạo âm hưởng du dương như "tiếng đàn"; liên tưởng độc đáo, giàu chất nhạc và hội họa |
| *Kim – Kiều gặp gỡ* (trích *Truyện Kiều*) – Nguyễn Du | Lục bát | Tình yêu tự do, trong sáng; trân trọng vẻ đẹp con người | Bút pháp tả người, tả cảnh ngụ tình bậc thầy; ngôn ngữ trau chuốt, giàu hình ảnh ước lệ; khắc họa tinh tế rung động đầu đời |
| *Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga* (trích *Truyện Lục Vân Tiên*) – Nguyễn Đình Chiểu | Lục bát | Khát vọng hành đạo cứu đời; ca ngợi chính nghĩa, nghĩa khí | Ngôn ngữ mộc mạc, đậm chất Nam Bộ; xây dựng nhân vật qua hành động và lời nói; hình tượng người anh hùng vị nghĩa |
| *Tiếng Việt* – Lưu Quang Vũ | Thơ tám chữ (có biến thể) | Tình yêu và niềm tự hào về tiếng Việt – tiếng mẹ đẻ của dân tộc | Hệ thống hình ảnh so sánh, liên tưởng phong phú gắn tiếng Việt với đời sống, lịch sử dân tộc; giọng thơ thiết tha, trang trọng |
| *Mưa xuân* – Nguyễn Bính | Thơ bảy chữ | Tình yêu và tâm trạng người thiếu nữ trong mùa xuân, hội làng | Chất "chân quê" đặc trưng; giọng kể trữ tình; hình ảnh làng quê Bắc Bộ; diễn biến tâm lí (hồi hộp – mong chờ – hụt hẫng) tinh tế |

###

b) Đặc điểm của văn bản nghị luận và văn bản thông tin trong Ngữ văn 9, tập hai

– Văn bản nghị luận (tiêu biểu: chủ đề *tiếng nói của lương tri* – bàn về hòa bình, hiểm họa chiến tranh hạt nhân, biến đổi khí hậu, trách nhiệm công dân):

- Bàn về những vấn đề lớn, có ý nghĩa toàn cầu và tính thời sự.
- Có luận đề rõ ràng, triển khai qua hệ thống luận điểm – lí lẽ – bằng chứng chặt chẽ, xác thực.
- Lập luận giàu sức thuyết phục; kết hợp lí lẽ với số liệu, dẫn chứng thực tế.
- Thể hiện rõ thái độ, tình cảm, chính kiến của người viết (vừa thuyết phục bằng lí trí, vừa tác động tới tình cảm người đọc).

– Văn bản thông tin (tiêu biểu: nhóm bài giới thiệu danh lam thắng cảnh, di tích / du kí – chủ đề *đi và suy ngẫm*):

- Cung cấp thông tin khách quan, chính xác về đối tượng (địa danh, di tích, hiện tượng).
- Cấu trúc mạch lạc, sắp xếp theo trình tự hợp lí (không gian, thời gian hoặc lô-gíc vấn đề).
- Thường dùng phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, số liệu) để minh họa.
- Ở thể du kí còn kết hợp miêu tả, tự sự, biểu cảm khiến thông tin sinh động, hấp dẫn; ngôn ngữ chính xác, cô đọng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.