Mục lục Bài 223/223
Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Nói và nghe trang 148 SGK Ngữ văn 9

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chọn một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống của lứa tuổi học sinh, lập dàn ý cho bài nói và tập trình bày.

Gợi ý trả lời

## Đề bài

Chọn một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống của lứa tuổi học sinh, lập dàn ý cho bài nói và tập trình bày.

Vấn đề được chọn: *Áp lực học tập và thi cử đối với học sinh hiện nay.*

Đây là vấn đề gần gũi, thiết thực với chính lứa tuổi của em và các bạn, nên dễ nói, dễ nghe và dễ tạo được sự đồng cảm.

---

### a) Chuẩn bị trước khi nói

- Xác định mục đích nói: thuyết phục người nghe cùng nhìn nhận đúng về áp lực học tập và tìm cách giảm bớt, cân bằng việc học với đời sống tinh thần.
- Xác định người nghe: các bạn học sinh cùng lớp, thầy cô (và có thể cả phụ huynh).
- Thu thập tư liệu: quan sát thực tế lớp học, trải nghiệm của bản thân và bạn bè, một vài số liệu/ý kiến về thời gian học, giấc ngủ, tâm lí tuổi học trò.
- Dự kiến phương tiện hỗ trợ: sơ đồ, hình ảnh, một vài câu chuyện ngắn để minh họa; chuẩn bị giọng nói, ánh mắt, cử chỉ tự tin.

###

b) Lập dàn ý cho bài nói

(1) Mở đầu

- Chào người nghe, giới thiệu ngắn gọn về bản thân.
- Nêu vấn đề và lí do chọn: Áp lực học tập, thi cử đang là mối lo thường trực của nhiều bạn học sinh — có bạn học đến khuya, mệt mỏi, căng thẳng, mất đi niềm vui tuổi học trò.
- Nêu ý kiến khái quát: Cần nhận thức đúng về áp lực học tập và biết cách cân bằng để việc học trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả hơn.

(2) Triển khai (phần chính)

- Thực trạng: Nhiều bạn phải học chính khóa, học thêm, làm bài tập đến khuya; thời gian nghỉ ngơi, vận động, vui chơi bị thu hẹp; không ít bạn lo lắng, căng thẳng mỗi mùa kiểm tra, thi cử.
- Nguyên nhân:
- Khách quan: khối lượng kiến thức lớn; kì vọng của gia đình, nhà trường; tâm lí so sánh thành tích, điểm số.
- Chủ quan: chưa biết sắp xếp thời gian, chưa có phương pháp học hợp lí, đặt mục tiêu quá cao so với sức mình.
- Hậu quả: mệt mỏi, mất ngủ, giảm hứng thú học tập; ảnh hưởng sức khỏe và tâm lí; đôi khi học chỉ để đối phó, hiệu quả thấp.
- Giải pháp (trọng tâm, nêu dẫn chứng):
- Với mỗi bạn: lập kế hoạch học tập khoa học, học đi đôi với nghỉ ngơi, thể dục; đặt mục tiêu vừa sức; chia sẻ với thầy cô, cha mẹ, bạn bè khi quá tải.
- Với gia đình, nhà trường: động viên thay vì tạo thêm sức ép; coi trọng sự tiến bộ và sức khỏe tinh thần của học sinh hơn là chạy theo điểm số.
- Trao đổi lại ý kiến khác: có người cho rằng áp lực là động lực. Điều đó đúng một phần, nhưng áp lực chỉ tốt khi ở mức phù hợp; vượt quá sức chịu đựng sẽ thành gánh nặng, phản tác dụng.

(3) Kết luận

- Khẳng định lại: áp lực học tập là vấn đề đáng quan tâm; mỗi người cần chủ động cân bằng để học tập mà vẫn giữ được niềm vui và sức khỏe.
- Gửi một thông điệp/lời kêu gọi ngắn: Hãy học tập một cách thông minh và hạnh phúc.
- Cảm ơn người nghe và mời trao đổi.

###

c) Tập trình bày và một số lưu ý

- Nói theo dàn ý, không đọc nguyên văn bản viết; dùng từ ngữ tự nhiên, mạch lạc.
- Mở đầu và kết thúc gây ấn tượng (một câu hỏi, một câu chuyện ngắn, một thông điệp).
- Kết hợp ngữ điệu, ánh mắt, cử chỉ; quan sát phản ứng của người nghe để điều chỉnh.
- Bảo đảm thời gian quy định; chuẩn bị tinh thần lắng nghe và phản hồi các câu hỏi, ý kiến trao đổi.
- Tập nói trước (trước gương hoặc với bạn bè) để tự tin, trôi chảy hơn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.