Giải Viết trang 148 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Viết bài văn nghị luận phân tích một truyện ngắn được sáng tác trong những năm gần đây.
Gợi ý trả lời
## Phân tích truyện ngắn "Bố tôi" (Nguyễn Ngọc Thuần)
*Lưu ý cách làm:* Đây là bài văn nghị luận văn học, nên bài viết được triển khai theo bố cục ba phần của SGK Ngữ văn 9 — Mở bài (giới thiệu và nêu ý kiến khái quát), Thân bài (lần lượt phân tích nội dung chủ đề rồi đến nét đặc sắc nghệ thuật), Kết bài (khẳng định giá trị, nêu suy nghĩ của người viết).
---
### a) Mở bài
Tình cha con là một trong những tình cảm thiêng liêng, bền chặt nhất của con người, và cũng là nguồn cảm hứng không bao giờ cạn của văn học. Trong số những cây bút văn xuôi đương đại viết hay về đề tài gia đình, Nguyễn Ngọc Thuần để lại dấu ấn riêng bằng lối văn trong trẻo, giàu chất thơ. Truyện ngắn "Bố tôi" là một tác phẩm như thế: chỉ qua một câu chuyện giản dị về người cha miền núi và những lá thư của đứa con đi học xa, nhà văn đã làm xúc động người đọc bởi tình phụ tử sâu nặng mà lặng thầm. Đọc tác phẩm, ta thấm thía vẻ đẹp của một tình yêu thương không cần nói thành lời.
###
b) Thân bài — Phân tích nội dung, chủ đề
Về đề tài và cốt truyện: Truyện xoay quanh một tình huống rất đời thường. Người bố sống ở vùng núi cao, còn người con xuống miền xuôi học tập. Mỗi tháng, người con gửi về một lá thư. Cốt truyện gần như không có biến cố gay cấn; sự hấp dẫn nằm ở chính cái cách người bố đón nhận và nâng niu từng lá thư của con.
Về nhân vật người bố — trung tâm của tác phẩm: Người bố không biết chữ, không thể tự đọc thư con. Vậy mà mỗi khi thư về, ông vẫn trân trọng cầm lấy, ngắm nghía phong bì, xem con dấu bưu điện, rồi cất giữ cẩn thận, chờ đến khi con về đọc cho nghe. Chi tiết người cha "đọc" thư bằng mắt, bằng cả tấm lòng dù không hiểu mặt chữ là chi tiết cảm động nhất: với ông, lá thư không chỉ là chữ nghĩa mà là hơi ấm, là sự hiện diện của đứa con nơi phương xa. Qua đó, hình tượng người bố hiện lên vừa mộc mạc, thiệt thòi, vừa giàu lòng yêu thương và một niềm tự hào thầm kín về con.
Về chủ đề và thông điệp: Từ câu chuyện nhỏ, tác giả gửi gắm một chủ đề lớn: tình cha con thiêng liêng và sự hi sinh âm thầm của người làm cha mẹ. Tác phẩm còn khơi dậy trong người đọc — nhất là những người con — niềm biết ơn và ý thức trân quý tình thân khi còn có thể, bởi tình yêu của cha mẹ nhiều khi lặng lẽ đến mức ta vô tình không nhận ra.
###
c) Thân bài — Phân tích nét đặc sắc nghệ thuật
Ngôi kể và điểm nhìn: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất, qua lời của người con xưng "tôi". Cách chọn ngôi kể này khiến câu chuyện trở nên chân thật, thấm đẫm cảm xúc; đồng thời tạo nên giọng điệu hồi tưởng, bồi hồi, giúp người đọc dễ đồng cảm với nỗi niềm của nhân vật.
Nghệ thuật xây dựng tình huống và chi tiết: Nhà văn không dựng tình huống éo le mà chọn tình huống đời thường — những lá thư — rồi khắc sâu bằng các chi tiết nhỏ mà giàu sức gợi (bố ngắm thư, giữ thư, chờ con đọc). Chính những chi tiết tưởng như vụn vặt ấy lại dồn nén cảm xúc và làm bật lên chiều sâu tình cảm.
Ngôn ngữ và giọng điệu: Lời văn giản dị, trong sáng, không cầu kì nhưng giàu chất trữ tình. Giọng kể nhẹ nhàng, chậm rãi, có phần da diết, phù hợp với mạch cảm xúc lắng đọng của truyện. Sự tiết chế trong miêu tả khiến cái tình càng thêm sâu — "ý tại ngôn ngoại", nói ít mà gợi nhiều.
###
d) Kết bài
Bằng một cốt truyện giản dị, nhân vật người bố chân thực, ngôi kể thứ nhất giàu cảm xúc cùng lối văn trong trẻo, truyện ngắn "Bố tôi" của Nguyễn Ngọc Thuần đã khắc họa thành công tình phụ tử thiêng liêng và sự hi sinh thầm lặng của người cha. Tác phẩm không chỉ chạm đến trái tim người đọc mà còn nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng, yêu thương những người thân khi còn có thể. Khép lại trang sách, dư âm về người cha miền núi lặng lẽ "đọc" thư con vẫn còn mãi, như một bài học đẹp về tình người và lòng hiếu thảo.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.