Giải Bài 2 trang 130 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Xác định câu đặc biệt trong các lời thoại kịch (a), đoạn văn (b,
c) dưới đây và điền thông tin vào các ô trong bảng (kẻ bảng vào vở):
Xác định tác dụng của các câu đặc biệt (in đậm) trong những ngữ liệu sau bằng cách hoàn thành bảng:
| Câu đặc biệt \ Tác dụng | Bộc lộ cảm xúc | Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng | Xác định thời gian, nơi chốn | Gọi – đáp |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | | | | |
Gợi ý trả lời
Lưu ý cách làm: Câu đặc biệt là câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ – vị ngữ (không xác định được đâu là C, đâu là V). Với mỗi câu đặc biệt (in đậm) trong ngữ liệu, ta đối chiếu với 4 tác dụng ở hàng tiêu đề của bảng rồi đánh dấu (✓) vào cột phù hợp.
a) Lời thoại kịch
- *Gọi tên nhân vật để gọi – đáp* (ví dụ: "Giu-li-ét ơi!", "Thầy!", "Bay ơi!"): đây là câu đặc biệt dùng để gọi – đáp, hướng lời nói tới người đối thoại.
- *Câu cảm thán* (ví dụ: "Ôi!", "Than ôi!", "Trời ơi!"): là câu đặc biệt dùng để bộc lộ cảm xúc (ngạc nhiên, đau đớn, xúc động) của nhân vật.
b) Đoạn văn
- *Câu nêu thời gian, địa điểm* (ví dụ: "Một đêm mùa xuân.", "Buổi sáng.", "Trên con đường làng."): là câu đặc biệt dùng để xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc.
c) Đoạn văn
- *Câu nêu sự vật, hiện tượng* (ví dụ: "Tiếng reo. Tiếng vỗ tay.", "Gió. Mưa. Lạnh."): là câu đặc biệt dùng để liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.
Bảng điền hoàn chỉnh:
| Câu đặc biệt | Bộc lộ cảm xúc | Liệt kê, thông báo về sự tồn tại | Xác định thời gian, nơi chốn | Gọi – đáp |
| --- | :---: | :---: | :---: | :---: |
| a) Câu gọi tên nhân vật ("… ơi!", "Thầy!") | | | | ✓ |
| a) Câu cảm thán ("Ôi!", "Than ôi!") | ✓ | | | |
|
b) Câu nêu thời gian/nơi chốn ("Một đêm mùa xuân.", "Buổi sáng.") | | | ✓ | |
|
c) Câu nêu sự vật, hiện tượng ("Tiếng reo. Tiếng vỗ tay.") | | ✓ | | |
*(Lưu ý: Đề in đậm sẵn các câu đặc biệt trong từng ngữ liệu a, b, c; em thay các câu in đậm cụ thể trong SGK vào cột đầu và đánh dấu ✓ theo đúng tác dụng như bảng trên — nguyên tắc nhận diện tác dụng không đổi.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.