Giải Bài 3 trang 61 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

1. Chọn tác phẩm thơ song thất lục bát viết về người phụ nữ

Em chọn đoạn trích "Nỗi sầu oán của người cung nữ" trong khúc ngâm *Cung oán ngâm khúc* của Nguyễn Gia Thiều (thế kỉ XVIII). Đây là một tác phẩm tiêu biểu viết theo thể song thất lục bát (hai câu bảy chữ, một câu sáu chữ, một câu tám chữ, gieo vần liên hoàn), nói về số phận người cung nữ — người con gái tài sắc được tuyển vào cung, từng được nhà vua sủng ái nhưng rồi bị ruồng bỏ, phải sống cô đơn, héo hon trong cung cấm.

2. So sánh hình tượng người cung nữ với hình tượng người chinh phụ trong *Chinh phụ ngâm*

a) Điểm giống nhau

- Cùng là người phụ nữ có số phận bất hạnh trong xã hội phong kiến: nhan sắc, tài hoa nhưng không được sống hạnh phúc, phải chịu cảnh chia lìa, cô đơn.
- Cùng mang tâm trạng lẻ loi, buồn tủi, khao khát hạnh phúc lứa đôi: người chinh phụ một mình trong phòng vắng ngóng chồng; người cung nữ một mình giữa cung lạnh chờ ơn vua. Cả hai đều có đời sống nội tâm phong phú, giằng xé, được diễn tả qua thời gian — không gian cô quạnh (đêm dài, bóng đèn, ngọn gió, sương khuya…).
- Cùng được viết bằng thể song thất lục bát giàu nhạc điệu, phù hợp giãi bày nỗi niềm triền miên, da diết.
- Cùng thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc: cảm thương cho người phụ nữ và gián tiếp lên án xã hội phong kiến (chiến tranh phi nghĩa ở *Chinh phụ ngâm*; chế độ cung tần mĩ nữ ở *Cung oán ngâm khúc*) đã chà đạp quyền sống, quyền hưởng hạnh phúc của con người.

b) Điểm khác nhau

- Nguyên nhân nỗi đau: Người chinh phụ đau khổ vì chiến tranh chia cắt vợ chồng — chồng ra trận, nàng ở lại chờ đợi. Người cung nữ đau khổ vì sự bạc bẽo, vô tình của nhà vua và chế độ cung cấm — được sủng ái rồi bị bỏ rơi.
- Đối tượng mong nhớ: Chinh phụ nhớ người chồng đang nơi chiến trận; cung nữ chờ mong nhà vua quay lại đoái hoài.
- Sắc thái tình cảm chủ đạo: Ở chinh phụ là nỗi nhớ nhung, lo âu, mong ngóng ngày đoàn tụ — vẫn còn một niềm hi vọng. Ở cung nữ là nỗi sầu oán, hờn tủi, chua xót, gần như tuyệt vọng — biết mình bị ruồng bỏ, tương lai mịt mờ, nên có cả sự oán trách (chữ "oán" ngay trong nhan đề).
- Thái độ với số phận: Chinh phụ chủ yếu cam chịu, đợi chờ trong nỗi buồn; cung nữ thì oán hận, phản kháng mạnh hơn trong tâm tưởng, bộc lộ sự bất mãn với cảnh ngộ.

c) Nhận xét chung

Hai hình tượng tuy khác nhau về cảnh ngộ nhưng cùng soi chiếu một chủ đề lớn của văn học trung đại giai đoạn thế kỉ XVIII — XIX: tiếng nói đòi quyền sống, quyền hạnh phúc cho người phụ nữ. Qua đó, ta thấy được tấm lòng nhân đạo của các tác giả và giá trị bền vững của thể song thất lục bát trong việc diễn tả những cung bậc tình cảm sâu kín của con người.