Giải Câu 5 trang 28 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Chỉ ra biểu hiện của tính chất kì ảo trong truyện thơ *Sơn Tinh – Thuỷ Tinh* (Nguyễn Nhược Pháp) và nhận xét nét đặc sắc trong cách miêu tả các yếu tố kì ảo.

a) Tính chất kì ảo qua hình tượng nhân vật

- Khung cảnh mang màu sắc thần thoại: Mị Nương đẹp như tiên ("Tóc xanh viền má hây hây đỏ"); sính lễ kén rể là những sản vật lạ thường – voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.
- Sơn Tinh – thần Núi (Tản Viên): được tả bằng chi tiết kì dị "Sơn Tinh có một mắt ở trán", "phi bạch hổ trên cạn" (cưỡi hổ trắng), có phép dời non, nâng đất.
- Thuỷ Tinh – thần Nước: "râu ria quăn xanh rì", "cưỡi lưng rồng uy nghi", hô mưa gọi gió, dâng nước ngập trời.

→ Cả hai đều là những vị thần có sức mạnh siêu nhiên, vượt khỏi khả năng con người.

b) Tính chất kì ảo qua tài phép và cuộc giao tranh

- Hai thần trổ phép lạ: Thuỷ Tinh gọi gió, mưa, giông tố, dâng nước; Sơn Tinh niệm chú làm đất nổi, núi đồi dâng cao.
- Cuộc giao tranh dữ dội, tầm vóc vũ trụ: Thuỷ Tinh dâng nước, điều khiển thuồng luồng, ba ba, rắn rết; Sơn Tinh bốc đồi, dời núi, nâng đất chống đỡ. Cảnh nước dâng rồi lại rút chính là cách lí giải kì ảo cho hiện tượng lũ lụt hằng năm.

c) Nét đặc sắc trong cách miêu tả yếu tố kì ảo

- Kết hợp chất kì ảo thần thoại với chất thơ lãng mạn, hiện đại: Nguyễn Nhược Pháp giữ cốt truyện dân gian nhưng kể bằng thơ, giọng điệu tươi trẻ, hóm hỉnh. Các vị thần được "con người hoá", có dáng vẻ, tâm trạng sinh động (Sơn Tinh hớn hở đón dâu; Thuỷ Tinh đến sau ôm hận, "năm năm dâng nước bể" đòi Mị Nương).
- Giàu hình ảnh, màu sắc, chi tiết tạo hình: nhiều từ ngữ gợi tả rực rỡ (bạch hổ, rồng, mây, giông tố, nước bạc…), biến cảnh kì ảo thành bức tranh sống động, có nhạc điệu.
- Dùng yếu tố kì ảo vừa giải thích tự nhiên, vừa thể hiện cảm hứng lãng mạn: mối hận tình của Thuỷ Tinh trở thành cách lí giải thơ mộng cho mưa lũ, khiến câu chuyện thấm đượm chất trữ tình.

Kết luận: Tính chất kì ảo thấm đẫm toàn bộ truyện thơ qua hình tượng hai vị thần, tài phép siêu nhiên và cuộc giao tranh long trời lở đất. Nét đặc sắc là Nguyễn Nhược Pháp đã làm mới chất kì ảo của thần thoại dân gian bằng ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, giọng điệu hóm hỉnh, lãng mạn, khiến các vị thần vừa phi thường vừa gần gũi, sinh động.