Giải Câu 4 trang 28 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 4 (trang 28). Cảnh giao tranh giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh trong bài thơ _Sơn Tinh – Thuỷ Tinh_ (Nguyễn Nhược Pháp)

a) Những chi tiết miêu tả cảnh giao tranh

Đến sau, không cưới được Mị Nương, Thuỷ Tinh nổi giận đem quân đánh Sơn Tinh. Nguyễn Nhược Pháp dựng lại trận đánh bằng những hình ảnh vừa dữ dội vừa sinh động, có phần ngộ nghĩnh rất riêng của thơ mới:

- Phía Thuỷ Tinh (sức nước):
- Thuỷ Tinh *đùng đùng* nổi giận, *hô mưa, gọi gió*, dâng nước đánh Sơn Tinh; *cưỡi lưng rồng hung hăng* xông trận.
- *Sóng cả gầm reo lăn như chớp* – nước dâng cuồn cuộn, trời đất mịt mù.
- Đạo quân thuỷ tộc kéo theo được tả rất cụ thể, sống động: *cá voi quác mồm to muốn đớp*, *cá mập quẫy đuôi cuồng nhe răng*, *càng cua lởm chởm giơ như mác*, *tôm kềnh chạy quắp đuôi xôn xao*.

- Phía Sơn Tinh (sức núi):
- Sơn Tinh bình tĩnh, hùng dũng chống trả; hiệu triệu đoàn quân trên cạn gồm *voi, cọp, gấu*… cùng gỗ đá dồn xuống đánh lại.
- Thế trận giằng co, hai bên quyết liệt không ai lùi bước.

- Kết quả: Thuỷ Tinh thua trận, nước rút lui; nhưng vẫn ôm mối hận, nên *năm năm dâng nước bể, đục núi hò reo đòi Mỵ Nương* – cách lí giải hiện tượng lũ lụt hằng năm.

Nhận xét chung: nhà thơ dùng nhân hoá, phóng đại, nhiều động từ mạnh và từ láy tượng thanh – tượng hình (đùng đùng, gầm reo, lởm chởm, xôn xao…) để dựng nên một cuộc giao tranh kì vĩ mà tươi tắn, trẻ trung – nét độc đáo của Thơ mới khi viết lại tích cũ.

b) Phân tích một chi tiết gây ấn tượng mạnh

Chi tiết em ấn tượng nhất là cảnh đạo quân thuỷ tộc xông trận: "Cá voi quác mồm to muốn đớp, / Cá mập quẫy đuôi cuồng nhe răng; / Càng cua lởm chởm giơ như mác, / Tôm kềnh chạy quắp đuôi xôn xao."

- Về nội dung: Bốn câu thơ dựng lại khí thế hung hãn, hỗn loạn của đội quân Thuỷ Tinh, cho thấy sức mạnh dữ dội của nước và cơn thịnh nộ của vị thần biển.
- Về nghệ thuật: Nhà thơ nhân hoá từng loài vật, kết hợp động từ mạnh (quác, quẫy, nhe, giơ, chạy quắp) và so sánh *giơ như mác* khiến cảnh vật hiện lên vừa dữ dội vừa hóm hỉnh, như một thước phim sinh động – rất khác giọng trang nghiêm của truyền thuyết.
- Ý nghĩa: Chi tiết thể hiện bút pháp tạo hình tài hoa và cái nhìn tươi mới, trẻ trung của Nguyễn Nhược Pháp khi làm sống lại một tích truyện dân gian quen thuộc.