Giải Bài 1 trang 101 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Kiến thức vận dụng (SGK Ngữ văn 9 – KNTT): Khi sử dụng tài liệu tham khảo, người viết phải trích dẫn và ghi rõ nguồn. Có hai cách trích dẫn:
- *Trích dẫn trực tiếp:* dẫn nguyên văn từ ngữ, câu của tác giả khác; phần nguyên văn phải đặt trong dấu ngoặc kép và ghi rõ nguồn (tên tác giả / tác phẩm).
- *Trích dẫn gián tiếp:* dùng ý của người khác nhưng diễn đạt lại bằng lời của mình; tuy không đặt trong ngoặc kép nhưng vẫn phải ghi rõ nguồn.

Mục đích là tôn trọng quyền tác giả, trung thực và tránh đạo văn. Dựa vào quy định này để xác định cách trích dẫn nào đúng.

a. Cả hai câu đều mượn cụm từ *"những con người một chiều kích"* vốn là chữ của Hơ-bớt Mác-kiu-dơ (Herbert Marcuse).
- Cách 1 — SAI: chép lại cụm từ của Mác-kiu-dơ nhưng không đặt trong dấu ngoặc kép và không ghi tên tác giả đã nói câu đó. Như vậy ý, chữ của người khác bị biến thành lời của người viết → vi phạm quy định trích dẫn (đạo văn).
- Cách 2 — ĐÚNG: phần mượn nguyên văn *"những con người một chiều kích"* được đặt trong dấu ngoặc kép và nêu rõ nguồn bằng cụm *như Hơ-bớt Mác-kiu-dơ (Herbert Marcuse) đã nói*. Đây là trích dẫn trực tiếp đúng quy định.

→ Ở ý a, Cách 2 đúng quy định.

b. Câu dùng lại nguyên văn câu nói nổi tiếng của Nguyễn Bá Học: *"Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông."*
- Cách 1 — ĐÚNG: câu được mượn đặt trọn trong dấu ngoặc kép và ghi rõ nguồn bằng cách nêu tên tác giả trong ngoặc đơn ngay sau đó *(Nguyễn Bá Học)*. Đây là trích dẫn trực tiếp đúng quy định.

→ Ở ý b, cách trích dẫn đã nêu (Cách 1) đúng quy định.

Căn cứ để xác định: dựa vào quy định về trích dẫn tài liệu — phần dẫn nguyên văn phải để trong dấu ngoặc kép và phải ghi rõ nguồn (tên tác giả). Cách nào bảo đảm đủ hai yêu cầu đó thì đúng.