Giải Bài 4 trang 87 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Bài 4 – Củng cố, mở rộng (trang 87)

Em chọn và đọc hai văn bản nghị luận xã hội tiêu biểu, rồi ghi vắn tắt bốn thông tin theo yêu cầu. Có thể trình bày thành bảng; dưới đây ghi theo từng mục cho rõ.

---

a) Văn bản 1: *Tinh thần yêu nước của nhân dân ta* – Hồ Chí Minh

- Luận đề: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – một truyền thống quý báu của dân tộc.
- Các luận điểm chính:
1. Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước; đó là truyền thống quý báu, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ.
2. Lòng yêu nước được thể hiện rạng rỡ trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
3. Lòng yêu nước được thể hiện sôi nổi trong cuộc kháng chiến hiện tại, ở mọi tầng lớp, lứa tuổi, vùng miền.
4. Bổn phận của chúng ta là phải làm cho tinh thần yêu nước ấy được thực hành vào công việc kháng chiến.
- Cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng: Lí lẽ khẳng định, giàu sức thuyết phục (lòng yêu nước như một làn sóng mạnh mẽ, như "các thứ của quý" khi được trưng bày, khi cất giấu kín đáo). Bằng chứng tiêu biểu, sắp xếp theo trình tự thời gian và được liệt kê bằng mô hình "từ… đến…": các anh hùng dân tộc (Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…) và mọi hạng người trong kháng chiến (từ cụ già đến em nhỏ, từ tiền tuyến đến hậu phương…).
- Mối liên hệ giữa vấn đề nghị luận với đời sống: Văn bản khơi dậy, cổ vũ lòng yêu nước và nhắc mỗi người biến tình cảm ấy thành hành động. Ngày nay, yêu nước là học tập, lao động, giữ gìn và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

---

b) Văn bản 2: *Bàn về đọc sách* – Chu Quang Tiềm

- Luận đề: Tầm quan trọng của việc đọc sách và phương pháp đọc sách đúng đắn.
- Các luận điểm chính:
1. Đọc sách có ý nghĩa quan trọng: sách là kho tàng tri thức, là thành quả tích lũy lâu dài của nhân loại; đọc sách là con đường nâng cao học vấn.
2. Việc đọc sách hiện nay dễ gặp hai thiên hướng sai lệch: sách nhiều khiến người ta đọc không chuyên sâu; sách nhiều khiến người đọc dễ lạc hướng.
3. Cần có phương pháp đọc đúng: chọn sách cho tinh, đọc cho kĩ; kết hợp đọc rộng (sách phổ thông) với đọc sâu (sách chuyên môn).
- Cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng: Lí lẽ chặt chẽ, giàu hình ảnh so sánh gần gũi: đọc sách như đánh trận, phải đánh vào thành trì kiên cố, chiếm cứ "cứ điểm"; đọc nhiều mà không nghĩ thì như "cưỡi ngựa qua chợ", như "trọc phú khoe của". Bằng chứng rút từ kinh nghiệm của một học giả từng trải, nên lời bàn vừa thấu lí vừa đạt tình.
- Mối liên hệ giữa vấn đề nghị luận với đời sống: Trong thời đại bùng nổ thông tin, lời khuyên đọc có chọn lọc, đọc kĩ, đọc sâu càng thiết thực với học sinh và người học nói chung, giúp tránh đọc tràn lan, hời hợt.

---

Lưu ý khi làm bài: Em có thể thay bằng các văn bản nghị luận xã hội khác đã học hoặc tự tìm (ví dụ *Đức tính giản dị của Bác Hồ* – Phạm Văn Đồng, *Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới* – Vũ Khoan…), miễn là nêu đủ bốn thông tin: luận đề, luận điểm chính, cách dùng lí lẽ – bằng chứng, và mối liên hệ với đời sống.