Giải Câu 6 trang 94 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 6 (trang 94) — "Người con gái Nam Xương" – một bi kịch của con người (Nguyễn Đăng Na)

a) Tác giả đã làm nổi bật nét độc đáo trong truyện truyền kì của Nguyễn Dữ bằng cách nào?

Ở phần (3) và phần (5), tác giả Nguyễn Đăng Na không khẳng định chung chung mà làm nổi bật nét độc đáo bằng ba cách kết hợp chặt chẽ:

- Phân tích những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu: tác giả tập trung mổ xẻ hai chi tiết đắt giá nhất của tác phẩm — chi tiết *cái bóng* (nút thắt và cũng là nút gỡ của bi kịch) ở phần (3), và chi tiết *kết thúc kì ảo* (Vũ Nương hiện về giữa dòng sông, Phan Lang gặp nàng nơi thủy cung) ở phần (5). Từ những chi tiết cụ thể, tác giả khái quát lên đặc trưng truyền kì.

- Dùng thao tác so sánh, đối chiếu: tác giả đặt truyện của Nguyễn Dữ bên cạnh cốt truyện dân gian (truyện kể "Vợ chàng Trương") và bên cạnh thông lệ của thể truyền kì nói chung, để chỉ ra Nguyễn Dữ đã sáng tạo thêm, làm khác đi ở chỗ nào. Nhờ sự đối chiếu này, phần "riêng", phần "độc đáo" của Nguyễn Dữ hiện ra rõ nét.

- Chỉ ra ý nghĩa của yếu tố kì ảo: tác giả lập luận rằng Nguyễn Dữ đưa yếu tố hoang đường, kì ảo vào truyện nhưng không nhằm tạo một kết thúc có hậu trọn vẹn như truyện cổ tích, mà ngược lại — dùng cái kì ảo để tô đậm, khắc sâu thêm bi kịch của con người. Đó chính là nét độc đáo cốt lõi được làm nổi bật.

Nói gọn: tác giả làm nổi bật nét độc đáo bằng cách phân tích chi tiết kì ảo tiêu biểu + so sánh với truyện dân gian và thông lệ truyền kì + luận giải ý nghĩa của yếu tố kì ảo (kì ảo để làm sâu thêm bi kịch, chứ không xóa bi kịch).

b) Những câu văn giúp hiểu rõ nét độc đáo đó

Đó là những câu tác giả nêu bật sự sáng tạo và cách dùng yếu tố kì ảo của Nguyễn Dữ, tiêu biểu:

- Câu khẳng định sự kết hợp hiện thực với kì ảo: Nguyễn Dữ gắn câu chuyện với địa danh, thời gian, con người có thật của đời sống, rồi mới đưa vào đó yếu tố hoang đường, kì ảo.

- Câu nói về chi tiết cái bóng — một sáng tạo riêng, vừa rất đời thường vừa chứa sức nặng bi kịch: chính "cái bóng" tạo nên oan khuất và cũng chính "cái bóng" hé mở sự thật, cho thấy tài năng dồn nén bi kịch vào một chi tiết nhỏ.

- Câu nói về kết thúc: Vũ Nương tuy được giải oan, hiện về rực rỡ giữa dòng nhưng chỉ "thấp thoáng", "loang loáng" trong chốc lát rồi biến mất, không thể trở về sống cuộc đời trần thế — nghĩa là bi kịch vẫn không được hóa giải. Đây là câu văn cho thấy rõ nhất nét độc đáo: dùng cái kì ảo (vốn hay dùng để "có hậu") để nhấn mạnh rằng con người không thể tìm lại hạnh phúc đã mất.

(Khi làm bài, em chép lại nguyên văn những câu tương ứng ở phần (3) và phần (5) trong SGK trang 92–94 để dẫn chứng.)