Giải Bài 3 trang 97 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền các thông tin tương ứng:
| Giọng điệu trào phúng | Đặc điểm của giọng điệu | Ví dụ minh hoạ (tên bài thơ, tác giả) |
| --- | --- | --- |
| Hài hước | | |
| Mỉa mai – châm biếm | | |
| Đả kích | | |
Gợi ý trả lời
Bài 3 (trang 98) — Kẻ bảng và điền thông tin về các giọng điệu trào phúng trong thơ
Dựa vào văn bản *Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng* đã học, ta hoàn thành bảng như sau:
| Giọng điệu trào phúng | Đặc điểm của giọng điệu | Ví dụ minh hoạ (tên bài thơ, tác giả) |
| --- | --- | --- |
| Hài hước | Là cách đùa cợt nhẹ nhàng cùng những yếu tố gây cười dí dỏm, thông minh. Tiếng cười mang sắc thái vui vẻ, thoải mái, thường để tự giễu mình hoặc nhắc nhở nhẹ nhàng, chưa nhằm phê phán gay gắt. | *Tự trào* – Nguyễn Khuyến; *Đề đền Sầm Nghi Đống* – Hồ Xuân Hương |
| Mỉa mai – châm biếm | Là cách tạo ra những yếu tố vô lí hoặc thiếu lô-gíc, đảo lộn trật tự thông thường, nói ngược, nói quá… nhằm bóc trần bản chất, phơi bày và phê phán những thói hư tật xấu, cái lố bịch của đối tượng. | *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* (*Vịnh khoa thi Hương*) – Trần Tế Xương |
| Đả kích | Là cấp độ cao của tiếng cười trào phúng, dùng những lời lẽ sắc nhọn, cay độc, có tính chiến đấu mạnh mẽ để phủ nhận, lên án gay gắt đối tượng xấu xa, thể hiện thái độ, lập trường đạo đức rõ ràng của tác giả. | *Lai Tân* – Hồ Chí Minh; *Năm mới chúc nhau* – Trần Tế Xương |
Giải thích cách điền từng dòng:
a) Hài hước: Nhấn mạnh sắc thái *nhẹ nhàng, vui vẻ, hóm hỉnh*. Người viết thường tự cười mình hoặc đùa vui, chưa có ý phê phán nặng nề. Vì vậy chọn các bài mang tính tự trào, bông đùa như *Tự trào* (Nguyễn Khuyến), *Đề đền Sầm Nghi Đống* (Hồ Xuân Hương).
b) Mỉa mai – châm biếm: Đặc trưng là *tạo tình huống vô lí, đảo lộn, nói mát* để vạch trần cái xấu. Bài *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* của Trần Tế Xương châm biếm cảnh trường thi nhốn nháo, lố lăng buổi giao thời Hán học suy tàn → minh hoạ tiêu biểu.
c) Đả kích: Đặc trưng là *lời lẽ sắc nhọn, cay độc, phủ nhận quyết liệt*. Bài *Lai Tân* của Hồ Chí Minh đả kích bộ máy quan lại thối nát của chính quyền Tưởng Giới Thạch; *Năm mới chúc nhau* của Trần Tế Xương đả kích thói hám danh, hám lợi của xã hội thực dân nửa phong kiến.
> Lưu ý: Học sinh có thể thay bằng những ví dụ khác đã học/đã đọc, miễn là bài thơ thể hiện đúng đặc điểm của mỗi giọng điệu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.