Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 5 trang 92 SGK Ngữ văn 8

Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Vì sao trong văn bản, tác giả hầu như không nói đến tác hại của lũ, dù không quên nhắc đến một số “trận lũ lớn lịch sử”?
(văn bản: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn))

Gợi ý trả lời

a) Mục đích và tư tưởng chủ đạo của văn bản chi phối cách tác giả nói về lũ

Văn bản *Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ* là một văn bản thông tin (thuyết minh kết hợp nghị luận) nhằm thuyết phục người đọc về một quan niệm mới: lũ ở Đồng bằng sông Cửu Long không phải là "thiên tai" cần chống đỡ, mà là một nguồn tài nguyên, một phần tất yếu và có ích của đời sống vùng châu thổ. Nhan đề đã nói rõ thái độ cần có: chuyển từ "sống chung" (cam chịu, đối phó) sang "chào đón" (chủ động đón nhận). Vì mục đích viết là làm nổi bật lợi ích của lũ, nên tác giả hầu như không nói đến tác hại — nếu nhấn mạnh tác hại thì sẽ mâu thuẫn với quan điểm và làm giảm sức thuyết phục của luận điểm chính.

b) Với người dân đồng bằng, lũ gắn liền với những điều có lợi hơn là có hại

Tác giả chỉ ra rằng lũ đem lại nhiều giá trị: bồi đắp phù sa màu mỡ cho đồng ruộng, mang về nguồn thủy sản, tôm cá dồi dào, thau chua rửa mặn, vệ sinh đồng ruộng, làm giàu cho vùng đất. Lũ còn gắn với cả nếp sinh hoạt, văn hóa "mùa nước nổi" của người dân. Chính vì lũ ở đây mang bản chất khác với lũ dữ ở các vùng khác (người dân quen gọi là "mùa nước nổi"), nên nói nhiều về tác hại là không đúng với thực tế và không phù hợp với thông điệp tôn vinh giá trị của lũ.

c) Vì sao vẫn nhắc đến "một số trận lũ lớn lịch sử"

Tác giả không hề phủ nhận rằng lũ có lúc gây thiệt hại — việc nhắc đến "một số trận lũ lớn lịch sử" cho thấy cách viết khách quan, trung thực, không một chiều, không tô hồng. Nhưng những trận lũ lớn bất thường ấy chỉ là số ít, là ngoại lệ, không phải bản chất thường xuyên của lũ hằng năm. Nhắc qua để thừa nhận sự thật, rồi tập trung làm rõ mặt tích cực — đó là cách lập luận chặt chẽ, vừa đáng tin cậy vừa phục vụ cho luận điểm trọng tâm: cần thay đổi cách nhìn để chào đón lũ.

Kết luận: Tác giả hầu như không nói đến tác hại của lũ vì điều đó phục vụ cho mục đích và tư tưởng của bài viết — khẳng định lũ là nguồn lợi, cần đón nhận chủ động; đồng thời vẫn nhắc đến vài trận lũ lịch sử để bảo đảm tính khách quan, trung thực của một văn bản thông tin.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.