Giải Bài 3 trang 92 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Thông tin trong văn bản được trình bày theo trật tự hay quan hệ nào? Nêu nhận xét về hiệu quả của cách trình bày đó.
(văn bản: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn))
Gợi ý trả lời
Văn bản *Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ* (Lê Anh Tuấn) là một văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên – xã hội, nên cần xác định cách người viết sắp xếp và liên kết các thông tin.
1. Trật tự, quan hệ được sử dụng để trình bày thông tin
- Quan hệ nhân quả là mạch chủ đạo: tác giả lần lượt nêu *nguyên nhân* – quy luật của lũ ở đồng bằng sông Cửu Long và những lợi ích mà mùa nước nổi mang lại (bồi đắp phù sa, mang nguồn lợi thủy sản, thau chua – rửa mặn – rửa phèn, cân bằng sinh thái…) – rồi dẫn tới *kết quả, kết luận*: con người cần thay đổi nhận thức, chuyển từ "sống chung với lũ" sang "chào đón lũ".
- Trật tự lô-gíc đi từ hiện tượng đến bản chất, từ nhận thức cũ đến nhận thức mới: mở đầu nêu cách nhìn quen thuộc coi lũ là tai họa, tiếp đó phân tích để chứng minh lũ thực chất là một "món quà" của tự nhiên, cuối cùng đề xuất thái độ ứng xử đúng đắn.
- Đan xen trong đó còn có trật tự thời gian (quá trình hình thành châu thổ, chu kì mùa lũ hằng năm) và quan hệ so sánh – đối lập (giữa "sống chung với lũ" và "chào đón lũ", giữa cái hại trước mắt và cái lợi lâu dài).
2. Nhận xét về hiệu quả của cách trình bày
- Cách sắp xếp theo quan hệ nhân quả và theo mạch lập luận chặt chẽ khiến thông tin hiện ra một cách khoa học, có căn cứ, dễ theo dõi: người đọc hiểu được *vì sao* lũ không chỉ gây hại mà còn đem lại nhiều lợi ích, nhờ đó tự nhiên bị thuyết phục trước kết luận của tác giả.
- Việc đi từ nhận thức cũ đến nhận thức mới làm nổi bật sự thay đổi tư duy mà nhan đề đã nêu, tạo sức nặng và tính lô-gíc cho lời kêu gọi "chào đón lũ".
- Nhờ kết hợp lí lẽ với dẫn chứng thực tế cùng các quan hệ so sánh – đối lập, văn bản vừa giàu tính thông tin và sức thuyết phục, vừa khơi gợi ở người đọc thái độ ứng xử hài hòa, tích cực với tự nhiên – đúng với mục đích của một văn bản thông tin về môi trường.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.