Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu 5 trang 65 SGK Ngữ văn 8

Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tác giả đã sử dụng những cách nêu bằng chứng nào? Em có nhận xét gì về cách phân tích bằng chứng của tác giả?
(văn bản: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam – Xuân Diệu)

Gợi ý trả lời

Câu 5 (trang 66) — Văn bản *Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam* (Xuân Diệu)

a) Những cách nêu bằng chứng mà tác giả đã sử dụng

Để làm sáng tỏ ý kiến về chùm ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến (*Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh*), Xuân Diệu đã nêu bằng chứng theo nhiều cách:

- Trích dẫn trực tiếp các câu, chữ tiêu biểu trong thơ Nguyễn Khuyến làm bằng chứng cho mỗi nhận định (ví dụ các hình ảnh, từ ngữ như "ao thu lạnh lẽo", "sóng biếc", "lá vàng", "trời xanh ngắt", "cần trúc lơ phơ"…). Đây là bằng chứng lấy ngay từ tác phẩm được bàn.

- Dẫn ra những chi tiết, hình ảnh, màu sắc, âm thanh cụ thể trong từng bài thơ (cái màu "xanh ngắt" của trời thu, cái "trong veo" của nước ao, cái tĩnh lặng của cảnh vật) để chứng minh Nguyễn Khuyến đã nắm bắt được cái hồn, cái thần của mùa thu, của cảnh sắc đồng quê Bắc Bộ.

- So sánh, đối chiếu với thơ của các tác giả khác (dẫn thêm câu thơ, hình ảnh thu của người khác, của thơ cổ) để làm nổi bật cái riêng, cái đặc sắc, cái "điển hình" trong thơ thu Nguyễn Khuyến.

- Dùng chính cảm nhận, trải nghiệm và hiểu biết về làng quê Việt Nam của người viết làm chỗ dựa để khẳng định tính chân thực của cảnh vật trong thơ.

→ Như vậy, bằng chứng vừa được trích dẫn trực tiếp từ văn bản thơ, vừa được phân tích qua các chi tiết nghệ thuật (hình ảnh, màu sắc, âm thanh, từ ngữ), vừa được đặt trong thế so sánh với các tác phẩm khác.

b) Nhận xét về cách phân tích bằng chứng của tác giả

- Tác giả không nêu bằng chứng một cách khô khan, liệt kê, mà mỗi câu thơ, mỗi hình ảnh được dẫn ra đều được phân tích tỉ mỉ, tinh tế, chỉ rõ cái hay, cái đẹp, cái thần thái ẩn trong từng chữ.

- Cách phân tích gắn bằng chứng chặt chẽ với lí lẽ và ý kiến: dẫn chứng đến đâu thì bình giá, lí giải đến đó, khiến người đọc thấy ý kiến được đưa ra là có cơ sở, thuyết phục.

- Lời phân tích giàu cảm xúc, tinh tế, thể hiện sự am hiểu sâu sắc cả về thơ ca lẫn về cảnh sắc, tâm hồn làng quê Việt Nam; qua đó bộc lộ tình yêu, sự trân trọng của Xuân Diệu đối với thơ Nguyễn Khuyến.

- Nhờ cách nêu và phân tích bằng chứng vừa chính xác (bám sát văn bản), vừa sâu sắc, có sức gợi, bài viết vừa chặt chẽ, giàu sức thuyết phục, vừa hấp dẫn, lôi cuốn người đọc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.