Giải Câu 2 trang 40 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm từ đồng nghĩa với từ đôi trong câu thơ Anh với tôi đôi người xa lạ. Theo em, có thể thay từ đôi trong câu thơ bằng từ đồng nghĩa nào khác không? Vì sao?
(văn bản: Đồng chí (Chính Hữu))
Gợi ý trả lời
a) Từ đồng nghĩa với từ *đôi* trong câu thơ
Trong câu thơ "Anh với tôi đôi người xa lạ", từ *đôi* có nghĩa chỉ số lượng là hai (hai người). Vì vậy từ đồng nghĩa với *đôi* ở đây là từ hai.
b) Có thể thay từ *đôi* bằng từ đồng nghĩa khác (từ *hai*) không? Vì sao?
- Xét về nghĩa chỉ số lượng, *đôi* và *hai* là hai từ đồng nghĩa, cùng chỉ số lượng là hai, nên về mặt thông tin thì có thể thay thế cho nhau: "Anh với tôi hai người xa lạ".
- Tuy nhiên, không nên thay *đôi* bằng *hai*, vì giữa hai từ này có sắc thái nghĩa khác nhau:
+ Từ *hai* chỉ mang nghĩa đếm số lượng thuần túy, gợi cảm giác tách bạch, rời rạc — hai cá thể riêng lẻ, không liên quan đến nhau.
+ Từ *đôi* ngoài nghĩa chỉ số lượng "hai" còn gợi ý về sự gắn bó, kết hợp thành một cặp (như: đôi bạn, đôi đũa, đôi lứa).
- Đặt trong mạch cảm xúc của bài thơ *Đồng chí*, dùng từ *đôi* là dụng ý nghệ thuật của Chính Hữu: tuy mở đầu hai người là "xa lạ", "chẳng hẹn quen nhau", nhưng từ *đôi* đã kín đáo hé mở, dự báo một sự gắn kết, thân thiết sẽ hình thành giữa họ — từ "đôi người xa lạ" rồi sẽ trở thành "đôi tri kỉ", thành "Đồng chí!". Nếu thay bằng *hai* thì câu thơ chỉ còn nghĩa đếm số lượng khô khan, làm mất đi sắc thái biểu cảm và giá trị gợi mở, liên kết mà tác giả muốn gửi gắm.
→ Vì vậy, dù *hai* là từ đồng nghĩa nhưng không thể thay thế cho *đôi* trong câu thơ này.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.