Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 7 trang 63 SGK Ngữ văn 8

Văn bản: Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Với tư cách là chủ tướng, Trần Quốc Tuấn đã dùng những lí lẽ nào để kêu gọi các tì tướng phải rèn tập võ nghệ, học tập cuốn Binhthưye^ˊulượcBinh thư yếu lược, chuẩn bị cho việc đánh giặc, giữ nước?
(văn bản: Hịch tướng sĩ – Trần Quốc Tuấn)

Gợi ý trả lời

Câu 7 — Những lí lẽ Trần Quốc Tuấn dùng để kêu gọi tì tướng rèn tập võ nghệ, học *Binh thư yếu lược*, chuẩn bị đánh giặc giữ nước

Ở phần cuối bài hịch, với tư cách là chủ tướng, Trần Quốc Tuấn đưa ra một hệ thống lí lẽ đanh thép, vừa thấu tình vừa đạt lí, để thuyết phục các tì tướng:

a) Lí lẽ về mối nguy khôn lường nếu không lo rèn tập (chỉ ra hậu quả):
Tác giả đặt ra tình huống giả định: nếu quân giặc tràn sang mà "cựa gà trống không thể đâm thủng áo giáp của giặc, mẹo cờ bạc không thể dùng làm mưu lược nhà binh", thì dù có "ruộng lắm vườn nhiều", "tiền của nhiều", "vợ bìu con díu",… cũng đều vô ích. Khi nước mất thì: thái ấp không còn, bổng lộc mất hết, gia quyến tan tác, xã tắc tổ tông bị giày xéo, thanh danh bị ô nhục muôn đời. Lí lẽ này cho thấy: lợi ích riêng của mỗi tướng sĩ gắn chặt với vận mệnh chung của đất nước — mất nước là mất tất cả.

b) Lí lẽ về cái lợi vẻ vang nếu biết chăm lo luyện tập (chỉ ra kết quả tốt đẹp):
Ngược lại, nếu biết lo xa, chăm rèn võ nghệ, cả nhà cùng đánh thắng được giặc thì: chẳng những thái ấp vững bền, bổng lộc đời đời hưởng thụ, gia quyến êm ấm, vợ con yên vui, mà tổ tông được thờ cúng, tiếng thơm lưu truyền sử sách, danh tiếng không bị mai một. Cách nêu hai viễn cảnh đối lập (được – mất) đánh thẳng vào quyền lợi thiết thân của tướng sĩ, khiến họ tự nhận ra con đường đúng đắn.

c) Lí lẽ về đạo lí thần chủ và trách nhiệm (ra mệnh lệnh dứt khoát):
Trần Quốc Tuấn khẳng định việc soạn *Binh thư yếu lược* là để dạy bảo tướng sĩ. Ông phân định rạch ròi hai thái độ: ai theo lời dạy, chuyên tập sách này là "đạo thần chủ", là người cùng chung chí hướng diệt giặc; còn ai khinh bỏ, không theo thì "tức là kẻ nghịch thù". Lí lẽ này biến việc học tập binh thư thành một nghĩa vụ, một thước đo lòng trung, buộc tướng sĩ phải lựa chọn dứt khoát.

→ Nhận xét: Các lí lẽ được sắp xếp chặt chẽ, kết hợp giữa phân tích thiệt – hơn (tác động đến lợi ích cá nhân) với khơi dậy lòng tự trọng, ý thức trách nhiệm và đạo lí trung quân ái quốc. Lời kêu gọi vừa nghiêm khắc vừa chân tình nên có sức thuyết phục và cổ vũ mạnh mẽ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.