Giải Câu 4 trang 63 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Để khơi gợi những cảm xúc mạnh mẽ trong lòng các tì tướng và thuyết phục họ, Trần Quốc Tuấn đã nhắc đến nhiều hiện tượng trong thực tế. Đó là những hiện tượng nào?
(văn bản: Hịch tướng sĩ – Trần Quốc Tuấn)
Gợi ý trả lời
Vị trí trong văn bản: Sau khi nêu các tấm gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách, Trần Quốc Tuấn chuyển sang nói về *thực tế trước mắt* — những điều đang diễn ra ngay trên đất nước mình — để đánh thẳng vào lòng tự trọng, lòng yêu nước và nỗi căm hờn của các tì tướng.
Những hiện tượng trong thực tế mà tác giả nhắc đến là hành động ngang ngược, tham tàn của kẻ thù (sứ giặc nhà Nguyên). Có thể kể ra từng biểu hiện cụ thể:
a) Thái độ nghênh ngang, hống hách: sứ giặc "đi lại nghênh ngang ngoài đường", coi thường cả một triều đình, một đất nước.
b) Lời lẽ láo xược, lăng nhục triều đình: chúng "uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình" — dùng lời lẽ bẩn thỉu, xấc xược xúc phạm thể diện quốc gia.
c) Hành vi bắt nạt, khinh rẻ quan lại nước ta: "đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ" — một lũ thấp hèn lại dám hạch sách, lấn lướt cả bậc đại thần.
d) Thói tham lam, vơ vét của cải: chúng "đòi ngọc lụa", "thu bạc vàng", vơ vét đến mức "vét của kho có hạn", ví như "hổ đói" không bao giờ thỏa.
Tác dụng (vì sao những hiện tượng ấy khơi gợi cảm xúc mạnh): Đây là những sự việc *có thật, đang xảy ra*, ai cũng thấy, cũng biết, nên có sức thuyết phục trực tiếp. Tác giả dùng hình ảnh so sánh, ẩn dụ miệt thị kẻ thù ("lưỡi cú diều", "thân dê chó", "hổ đói") để vạch trần bản chất tàn bạo, tham lam của chúng; qua đó khơi dậy lòng căm thù giặc, nỗi nhục mất nước và ý thức trách nhiệm trong lòng tướng sĩ, buộc họ không thể ngồi yên mà phải quyết tâm đánh giặc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.