Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Theo dõi trang 40 SGK Ngữ văn 8

Văn bản 1. Thu điếu (Mùa thu câu cá) - Nguyễn Khuyến   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối, buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

Những hình ảnh thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ.

Gợi ý trả lời

Những hình ảnh thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ:

a) Hình ảnh con người xuất hiện trực tiếp ở hai câu kết:

- *"Tựa gối buông cần lâu chẳng được"*: tư thế ngồi câu cá bất động, trầm ngâm, "buông cần" rất lâu mà "chẳng được" cá. Dáng vẻ ấy cho thấy nhà thơ ra ao thu không thực sự để câu cá mà để câu sự tĩnh lặng, để gửi gắm tâm sự u hoài, suy tư thầm lặng của mình.

- *"Cá đâu đớp động dưới chân bèo"*: một tiếng động rất khẽ, mơ hồ ("đâu" vừa là nghi vấn, vừa là phủ định) khẽ vang lên giữa không gian tĩnh mịch. Âm thanh nhỏ ấy càng làm nổi bật cái vắng lặng, đồng thời hé lộ nỗi cô đơn, nỗi lòng trĩu nặng của nhà thơ trước thời cuộc.

b) Những hình ảnh thiên nhiên cũng gián tiếp thấm đượm tâm trạng con người:

- *"Ngõ trúc quanh co khách vắng teo"*: cảnh làng quê vắng vẻ, không một bóng người, gợi cảm giác hiu quạnh, cô tịch, phản chiếu nỗi niềm cô đơn của tác giả.

- *"Trời xanh ngắt"*, *"nước trong veo"*, *"tầng mây lơ lửng"*: không gian cao rộng, trong trẻo nhưng tĩnh lặng đến mức như ngưng đọng, gợi tâm trạng man mác buồn, một nỗi u hoài kín đáo của nhà thơ.

→ Qua các hình ảnh ấy, ta cảm nhận được tâm trạng trầm lặng, cô đơn, u hoài và tấm lòng gắn bó thiết tha với quê hương, đất nước của Nguyễn Khuyến.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.