Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 4 trang 22 SGK Ngữ văn 8

Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chân dung nhân vật anh thanh niên hiện ra qua cảm nhận và suy nghĩ của những nhân vật nào? Cách xây dựng nhân vật như vậy có tác dụng gì?
(văn bản: Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)

Gợi ý trả lời

a) Chân dung anh thanh niên hiện ra qua cảm nhận và suy nghĩ của những nhân vật nào?

Trong truyện, anh thanh niên không tự giới thiệu về mình mà hiện ra chủ yếu qua cảm nhận, đánh giá của ba nhân vật phụ:

- Bác lái xe: là người đầu tiên giới thiệu về anh. Qua lời bác, anh thanh niên hiện lên là "người cô độc nhất thế gian", làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét, "thèm người" đến mức phải lấy cây chặn đường để được gặp gỡ, trò chuyện.

- Ông họa sĩ già: bằng con mắt và sự từng trải của người nghệ sĩ, ông xúc động, bối rối khi gặp anh; ông nhận ra ở anh một đối tượng nghệ thuật đáng quý và muốn vẽ chân dung anh. Qua suy nghĩ của ông, vẻ đẹp tâm hồn, lí tưởng sống của anh thanh niên được khẳng định và nâng lên tầm khái quát.

- Cô kĩ sư trẻ: lần đầu gặp anh, cô bàng hoàng, hiểu thêm về cuộc sống và con đường mình đã chọn, dấy lên những tình cảm, ấn tượng tốt đẹp, như được tiếp thêm niềm tin và sức mạnh.

Ngoài ra, hình ảnh anh còn được bổ sung qua chính lời kể của anh về những người lao động thầm lặng khác (ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu sét...).

b) Tác dụng của cách xây dựng nhân vật như vậy:

- Nhân vật anh thanh niên hiện ra từ nhiều điểm nhìn khác nhau nên chân dung vừa khách quan, chân thực, vừa sinh động, nhiều chiều; tránh được sự áp đặt, một chiều của người kể chuyện.

- Vẻ đẹp của anh được soi chiếu, khẳng định qua ấn tượng và tình cảm của những người có hiểu biết, từng trải (bác lái xe, ông họa sĩ) và của thế hệ trẻ (cô kĩ sư), nhờ đó càng thêm đáng tin, đáng quý và có sức lan tỏa.

- Cách xây dựng này làm nổi bật chủ đề tác phẩm: ngợi ca những con người lao động thầm lặng, cống hiến cho đất nước; đồng thời khiến nhân vật trở nên trong sáng, khiêm nhường hơn (vì anh không tự nói về mình).

- Nhân vật anh thanh niên vì thế mang tính khái quát, trở thành biểu tượng đẹp cho thế hệ thanh niên mới trong công cuộc xây dựng đất nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.