Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 3 trang 22 SGK Ngữ văn 8

Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nhân vật anh thanh niên được nhà văn miêu tả qua những chi tiết nào (ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ, hoàn cảnh sống, công việc, mối quan hệ với các nhân vật khác)? Hãy dựa vào một số chi tiết tiêu biểu để nhận xét về tính cách nhân vật.
(văn bản: Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)

Gợi ý trả lời

Nhân vật anh thanh niên trong *Lặng lẽ Sa Pa* (Nguyễn Thành Long)

Anh thanh niên là nhân vật trung tâm, được nhà văn khắc hoạ chủ yếu qua lời kể và cảm nhận của các nhân vật khác (bác lái xe, ông hoạ sĩ, cô kĩ sư) trong cuộc gặp gỡ ngắn ngủi khoảng ba mươi phút. Có thể thống kê các chi tiết tiêu biểu theo từng phương diện như sau:

a) Hoàn cảnh sống và công việc
- Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét, quanh năm chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.
- Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu: đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự báo thời tiết phục vụ sản xuất và chiến đấu.
- Công việc đòi hỏi phải "ốp" (báo số liệu về trung tâm) đúng giờ, kể cả một giờ sáng giữa trời mưa tuyết, gió rét.
- *Nhận xét:* hoàn cảnh hết sức cô đơn, gian khổ; đặc biệt là nỗi "thèm người".

b) Ngoại hình
- Là một thanh niên khoảng hai mươi bảy tuổi, "tầm vóc nhỏ bé, nét mặt rạng rỡ".
- *Nhận xét:* dáng vẻ bình dị, trẻ trung, toát lên vẻ tươi sáng, yêu đời.

c) Lời nói
- Nói về công việc một cách say mê: "khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?".
- Khiêm tốn khi ông hoạ sĩ muốn vẽ: anh từ chối và giới thiệu những người khác xứng đáng hơn (ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét).
- *Nhận xét:* yêu nghề, có suy nghĩ sâu sắc và rất khiêm nhường.

d) Hành động, việc làm
- Lấy khúc cây chắn ngang đường để được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người (vì "thèm người").
- Tự trồng hoa, nuôi gà, đọc sách, sắp xếp cuộc sống ngăn nắp, chủ động.
- Tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe, tặng hoa và làn trứng cho cô kĩ sư và ông hoạ sĩ.
- *Nhận xét:* chủ động vượt lên cô đơn, sống chu đáo, cởi mở, hiếu khách và quan tâm người khác.

đ) Suy nghĩ
- Quan niệm về công việc và lẽ sống: công việc gắn bó với đời sống chung, "mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc?".
- Thấy mình hạnh phúc khi góp phần nhỏ cho đất nước (phát hiện đám mây khô giúp không quân bắn rơi máy bay Mĩ).
- *Nhận xét:* có lí tưởng sống đẹp, ý thức trách nhiệm cao với cộng đồng, với đất nước.

e) Mối quan hệ với các nhân vật khác
- Với bác lái xe: thân tình, gắn bó.
- Với ông hoạ sĩ: để lại ấn tượng mạnh, khơi gợi cảm hứng sáng tạo nghệ thuật.
- Với cô kĩ sư: giúp cô vững tin hơn vào con đường mình đã chọn.
- *Nhận xét:* tuy sống một mình nhưng anh lan toả vẻ đẹp tâm hồn, có sức cảm hoá, tác động tích cực tới những người xung quanh.

Nhận xét chung về tính cách nhân vật:
Anh thanh niên là hình ảnh tiêu biểu cho những con người lao động mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc: yêu nghề và có tinh thần trách nhiệm cao; có lí tưởng sống cao đẹp, thầm lặng cống hiến; biết tổ chức cuộc sống phong phú, chủ động; khiêm tốn, cởi mở, chân thành và giàu lòng hiếu khách. Qua nhân vật này, nhà văn ngợi ca những con người đang ngày đêm lặng lẽ, miệt mài cống hiến cho đất nước.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.