Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 2 trang 16 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt (Biệt ngữ xã hội)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cái việc lơ đễnh rất hữu ý đó, cái chuyện bỏ quên hộp thuốc lào vẫn là một ám hiệu của Cai Xanh dùng tới mỗi lúc đi tìm bạn để "đánh một tiếng bạc lớn" nghĩa là cướp một đám to.
(Nguyễn Tuân, Một đám bất đắc chí)

Vì sao ở câu trên, người kể chuyện phải giải thích cụm từ "đánh một tiếng bạc lớn"? Theo em, tác giả dùng cụm từ đó với mục đích gì?

Gợi ý trả lời

a) Vì sao người kể chuyện phải giải thích cụm từ "đánh một tiếng bạc lớn":

- Cụm từ "đánh một tiếng bạc lớn" là biệt ngữ xã hội — tức là từ ngữ chỉ được dùng và chỉ được hiểu trong một tầng lớp xã hội nhất định, ở đây là giới trộm cướp (nhóm của Cai Xanh). Trong "tiếng lóng" của nhóm người này, "đánh một tiếng bạc lớn" không có nghĩa là đánh bạc, mà mang nghĩa riêng là "cướp một đám to".

- Vì đây là cách nói kín đáo, chỉ nội bộ nhóm mới hiểu, còn người đọc bình thường (ngoài nhóm xã hội ấy) thì không thể hiểu đúng nghĩa. Do đó, người kể chuyện buộc phải giải thích ngay ("nghĩa là cướp một đám to") để người đọc theo dõi được câu chuyện, tránh hiểu lầm hoặc không hiểu nội dung.

b) Mục đích tác giả dùng cụm từ đó:

- Tác giả cố ý dùng biệt ngữ của giới trộm cướp nhằm khắc họa chân thực nhân vật và môi trường xã hội mà nhân vật sống: lời ăn tiếng nói đúng với tầng lớp, nghề "bất đắc chí" của Cai Xanh.

- Qua đó làm cho câu chuyện trở nên sinh động, có màu sắc đời sống, tạo tính xác thực cho bối cảnh và tính cách nhân vật, đồng thời thể hiện vốn hiểu biết phong phú của nhà văn về đời sống, ngôn ngữ của các tầng lớp người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.