Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 2 trang 101 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt (Câu phủ định và câu khẳng định)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra trong các câu sau, câu nào là câu phủ định bác bỏ, câu nào là câu phủ định miêu tả và câu nào không phải là câu phủ định:

a. Tôi biết người da trắng không hiểu cách sống của chúng tôi.
(Xi-át-tơn, Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn)

b. Ở thành phố của người da trắng, chẳng có nơi nào yên tĩnh cả, chẳng có nơi nào là nghe được tiếng lá cây lay động vào mùa xuân hay tiếng vỗ cánh của côn trùng.
(Xi-át-tơn, Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn)

c. Mùa nước nổi xưa kia hay mùa lũ theo cách gọi hiện nay, không là mối lo ngại cho nông dân vùng châu thổ Cửu Long, một mùa nước lũ lớn, như một niềm tin tâm linh, sẽ đem lại sự giàu có, sung túc cho vùng đất.
(Lê Anh Tuấn, Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ)

Gợi ý trả lời

Cách phân biệt (theo SGK Ngữ văn 8 – KNTT):
- Câu phủ định miêu tả: dùng để thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó.
- Câu phủ định bác bỏ: dùng để phản bác (bác bỏ) một ý kiến, một nhận định đã có.
- Một câu có chứa từ ngữ phủ định (*không, chẳng, chưa…*) nhưng nếu nòng cốt câu vẫn khẳng định thì không phải là câu phủ định.

a. *Tôi biết người da trắng không hiểu cách sống của chúng tôi.*
Nòng cốt của câu là "Tôi biết…" — đây là một khẳng định (người nói xác nhận điều mình *biết*). Từ phủ định *không* chỉ nằm trong thành phần bổ ngữ "người da trắng không hiểu cách sống của chúng tôi", không phủ định nội dung chính của câu.
→ Không phải là câu phủ định (câu khẳng định).

b. *Ở thành phố của người da trắng, chẳng có nơi nào yên tĩnh cả, chẳng có nơi nào là nghe được tiếng lá cây lay động vào mùa xuân hay tiếng vỗ cánh của côn trùng.*
Câu dùng từ phủ định *chẳng có… cả* để thông báo, xác nhận sự không tồn tại của sự vật (không có nơi nào yên tĩnh). Đây là thông tin miêu tả hiện thực, không nhằm bác bỏ ý kiến của ai.
→ Câu phủ định miêu tả.

c. *Mùa nước nổi xưa kia hay mùa lũ theo cách gọi hiện nay, không là mối lo ngại cho nông dân vùng châu thổ Cửu Long…*
Câu dùng *không là* để bác bỏ một quan niệm/nhận định phổ biến rằng mùa lũ là điều đáng lo ngại; người viết phản bác lại ý kiến đó (và khẳng định ngược lại: lũ đem lại sự giàu có, sung túc).
→ Câu phủ định bác bỏ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.