Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu 3 trang 100 SGK Ngữ văn 8

Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn   Gợi ý trả lời

Đề bài

Làm rõ tính chất đặc biệt của cách trình bày mà Xi-át-tơn đã chọn khi nói về thái độ ứng xử với thiên nhiên của cộng đồng người da đỏ. Em cảm nhận, đánh giá như thế nào về cách trình bày đó?
(văn bản: Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn)

Gợi ý trả lời

a) Làm rõ tính chất đặc biệt của cách trình bày của Xi-át-tơn

Khi nói về thái độ ứng xử với thiên nhiên của cộng đồng người da đỏ, thủ lĩnh Xi-át-tơn đã lựa chọn một cách trình bày rất đặc biệt, thể hiện ở những điểm sau:

- Không trình bày thiên nhiên như đối tượng tách rời con người, mà gắn bó máu thịt với con người. Ông không nói "đất đai", "dòng sông", "bầu trời" như những sự vật vô tri để sở hữu, khai thác, mà gọi chúng là "người mẹ", là "anh em", là máu thịt, là một phần thiêng liêng của cộng đồng. Thiên nhiên và con người da đỏ là một thể thống nhất không thể chia cắt.

- Cách nói giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, mang tính chất của một bài thơ – một lời tâm tình thiêng liêng chứ không phải lí lẽ khô khan. Ông dùng rất nhiều hình ảnh cụ thể, gần gũi (dòng nước óng ánh, tiếng thì thầm của côn trùng, hương thơm của hoa, làn gió...) để diễn tả tình yêu và sự tôn kính thiên nhiên.

- Giọng điệu vừa tha thiết, trân trọng vừa xót xa, cảnh tỉnh. Ông vừa bày tỏ tình yêu sâu nặng với đất đai, vừa ngầm phê phán, cảnh báo thái độ chiếm đoạt, tàn phá thiên nhiên của người da trắng. Vì thế lời nói vừa là lời tự bạch về văn hoá ứng xử của cộng đồng mình, vừa là một thông điệp gửi tới người khác.

- Trình bày bằng sự đối lập giữa hai cách sống, hai quan niệm: cách sống hoà hợp, coi mình là một phần của thiên nhiên (người da đỏ) với cách sống coi đất đai chỉ là vật để mua bán, khai thác (người da trắng). Sự đối lập này làm nổi bật vẻ đẹp trong thái độ ứng xử của người da đỏ.

→ Tóm lại, nét đặc biệt là: Xi-át-tơn không thuyết lí trừu tượng mà trình bày thái độ ứng xử với thiên nhiên bằng tiếng nói của tình cảm thiêng liêng, bằng hình ảnh thơ mộng và giọng điệu tha thiết, khiến cho lời diễn từ vừa chân thành, lay động, vừa có sức thuyết phục và lan toả mạnh mẽ.

b) Cảm nhận, đánh giá về cách trình bày đó

- Đây là một cách trình bày độc đáo, đầy sức thuyết phục và có giá trị lâu bền. Nhờ nói bằng tình cảm và hình ảnh, Xi-át-tơn đã chạm đến trái tim người nghe, khiến thông điệp bảo vệ thiên nhiên không còn là mệnh lệnh khô khan mà trở thành một lời nhắn nhủ thấm thía.

- Cách trình bày ấy thể hiện một quan niệm sống nhân văn, giàu tính triết lí: con người là một phần của tự nhiên, phải sống hoà hợp, biết ơn và gìn giữ thiên nhiên chứ không được chiếm đoạt, huỷ hoại nó.

- Em rất trân trọng và xúc động trước cách nói ấy. Trong bối cảnh môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng ngày nay, thông điệp của Xi-át-tơn càng cho thấy tầm nhìn xa và ý nghĩa thời sự sâu sắc. Đó là lời nhắc nhở mỗi người phải yêu quý, bảo vệ thiên nhiên như bảo vệ chính sự sống và tâm hồn của mình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.