Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Câu 2 trang 74 SGK Ngữ văn 7

Văn bản Quê hương (Tế Hanh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra hiệu quả của một số biện pháp tu từ được tác giả sử dụng để miêu tả hình ảnh con thuyền lúc ra khơi.
(văn bản: Quê hương (Tế Hanh))

Gợi ý trả lời

Những câu thơ miêu tả con thuyền lúc ra khơi:

> *Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã*
> *Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.*
> *Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng*
> *Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...*

Một số biện pháp tu từ và hiệu quả của chúng:

a) So sánh: "Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã"

- Tác giả so sánh con thuyền đang lướt sóng ra khơi với "con tuấn mã" (con ngựa đẹp, khỏe, phi nhanh).
- Hiệu quả: gợi tả con thuyền băng mình ra biển thật dũng mãnh, hăng hái, nhanh và đầy sức sống. Kết hợp với các động từ mạnh "hăng", "phăng", "vượt", hình ảnh con thuyền hiện lên khỏe khoắn, hùng tráng như một dũng sĩ chinh phục biển khơi; qua đó cũng cho thấy khí thế lao động phơi phới, mạnh mẽ của người dân chài.

b) So sánh: "Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng"

- Cánh buồm – một vật cụ thể, hữu hình – được so sánh với "mảnh hồn làng" – cái trừu tượng, vô hình, thiêng liêng.
- Hiệu quả: cách so sánh độc đáo, bất ngờ khiến cánh buồm trở nên lớn lao, kì vĩ và mang ý nghĩa thiêng liêng. Cánh buồm no gió ra khơi như mang theo cả linh hồn, sự sống và niềm tin, khát vọng của cả làng chài. Qua đó thể hiện tình yêu, niềm tự hào và sự gắn bó sâu nặng của tác giả với quê hương.

c) Nhân hóa: "Rướn thân trắng bao la thâu góp gió"

- Các từ "rướn", "thâu góp" vốn chỉ hoạt động của con người nay được dùng cho cánh buồm.
- Hiệu quả: cánh buồm được nhân hóa như một cơ thể sống đang chủ động vươn mình, ưỡn ngực đón gió, hăm hở lao ra biển. Hình ảnh trở nên sống động, có hồn, thể hiện tư thế hiên ngang, chủ động và tràn đầy sinh lực của con thuyền cũng như của người dân làng chài trong buổi ra khơi.

Nhận xét chung: Bằng các biện pháp so sánh, nhân hóa cùng hệ thống động từ mạnh, Tế Hanh đã khắc họa hình ảnh con thuyền ra khơi vừa mạnh mẽ, hào hùng vừa đẹp đẽ, thiêng liêng; đồng thời bộc lộ tình yêu tha thiết và niềm tự hào về quê hương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.