Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Câu 6 trang 10 SGK Ngữ văn 7

Đẽo cày giữa đường, Ếch ngồi đáy giếng, Con mối và con kiến   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong truyện Con mối và con kiến, quan niệm sống của mối và kiến bộc lộ như thế nào qua các lời thoại của chúng?
(văn bản: Con mối và con kiến)

Gợi ý trả lời

Mở ý: Truyện ngụ ngôn *Con mối và con kiến* (Nam Hương) đặt hai nhân vật đối lập trong một cuộc đối thoại ngắn. Qua chính lời thoại của chúng, hai quan niệm sống trái ngược hiện ra rõ nét:

a) Quan niệm sống của con mối:
- Mối chê bai, mỉa mai kiến: thấy kiến nhỏ bé mà phải làm việc vất vả, lại còn *"Kiếm ăn được mấy"* mà *"Cật lực đêm ngày"*, nên mối tự cho mình là khôn ngoan hơn.
- Mối khoe cách sống của mình: *"Chúng ta đây / Tuy ngày ăn rỗng / Đục rui, đục cột / Mà có ăn ngồi"* — nghĩa là không phải lao động nhọc nhằn mà vẫn được *"béo trục béo tròn"*, ăn ngon ngồi mát.
- → Đó là quan niệm sống lười biếng, ích kỉ, chỉ ham hưởng thụ trước mắt, coi thường lao động; sống bằng cách phá hoại (đục khoét nhà cửa) mà không nghĩ đến hậu quả.

b) Quan niệm sống của con kiến:
- Kiến đáp lại bằng lẽ phải: tuy *"Chúng ta tuy bé"* nhưng chăm chỉ làm lụng, tích cóp để lo cho đời sống lâu dài và cho cả cộng đồng — *"Vì đàn vì tổ"*.
- Kiến cảnh báo mối về hậu quả của lối sống phá hoại: đục rui đục cột thì *"Nhà kia đổ xuống / Thì mày chết toi"*.
- → Đó là quan niệm sống chăm chỉ, chịu khó, biết lo xa, sống có ích cho tập thể và bền vững.

c) Ý nghĩa đối lập:
- Hai lời thoại tạo thành thế tương phản: mối đại diện cho lối sống hưởng thụ, lười nhác, thiển cận, tự hại mình; kiến đại diện cho lối sống siêng năng, có trách nhiệm, biết nghĩ cho cộng đồng và cho tương lai.
- Qua đó, truyện phê phán kiểu người lười biếng, chỉ ham ăn chơi hưởng thụ và đề cao lối sống cần cù, biết lo xa, sống vì mọi người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.