Giải Câu 5 trang 10 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Vì sao con ếch "ngạc nhiên, thu mình lại, hoảng hốt, bối rối"?
(văn bản: Ếch ngồi đáy giếng)
Gợi ý trả lời
Bối cảnh: Trong văn bản *Ếch ngồi đáy giếng* (theo Trang Tử), con ếch vốn sống trong một cái giếng sập, chỉ quen với không gian chật hẹp của giếng nên tự cho mình là sung sướng nhất, tự đắc khoe khoang với con rùa biển Đông.
Con ếch "ngạc nhiên, thu mình lại, hoảng hốt, bối rối" vì những lí do sau:
a) Vì lần đầu nghe về một thế giới rộng lớn vượt xa hiểu biết của mình. Khi con rùa biển Đông kể về biển cả mênh mông — "ngàn dặm đã thấm gì", "nghìn nhẫn chửa thấm vào đâu", nước biển không vì hạn hay lụt mà vơi đầy — con ếch "ngạc nhiên" vì chưa bao giờ hình dung nổi có nơi nào bao la đến thế.
b) Vì nhận ra sự nhỏ bé, tầm thường của bản thân và thế giới cái giếng. So với biển cả vô cùng, cái giếng mà ếch tự hào chỉ là một vũng nước tù túng, nhỏ nhoi. Sự thật ấy khiến ếch "thu mình lại" — co rúm vì xấu hổ, vì cái niềm kiêu hãnh bấy lâu bỗng sụp đổ.
c) Vì bị đánh thức khỏi sự tự mãn, hiểu biết hạn hẹp. Bấy lâu ếch đinh ninh mình là nhất, nay chân trời hiểu biết đột ngột mở ra khiến nó "hoảng hốt, bối rối" — hụt hẫng, không biết ứng xử ra sao trước điều quá lớn lao, mới mẻ, phủ nhận toàn bộ những gì nó từng tin.
Ý nghĩa: Trạng thái tâm lí ấy cho thấy bài học của truyện: môi trường sống nhỏ hẹp làm hạn chế tầm hiểu biết; khi tiếp xúc với thế giới rộng lớn, kẻ chủ quan, kiêu ngạo mới nhận ra sự nông cạn của mình. Con người cần khiêm tốn, không ngừng mở rộng hiểu biết, chớ "coi trời bằng vung".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.