Giải Câu 3 trang 120 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Trong đoạn trích có câu: "Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn."
a) Hãy viết lại câu văn trên theo một cấu trúc khác, không làm thay đổi nội dung thông báo chính trong câu.
b) Chỉ ra điểm khác biệt về nghĩa giữa câu em vừa viết với câu văn gốc.
Gợi ý trả lời
a) Viết lại câu theo một cấu trúc khác
Câu gốc có cấu trúc: trạng ngữ chỉ nguyên nhân/tình huống đặt trước ("Là người cá đầu tiên... và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá") + nòng cốt câu ("Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn").
Có thể viết lại bằng cách đảo trật tự, đưa nòng cốt câu lên trước và chuyển phần còn lại thành vế giải thích nguyên nhân đặt sau. Ví dụ:
> Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn, bởi cậu là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá.
(Hoặc tách thành hai câu, hoặc bỏ cách nói phủ định hai lần "không thể không" thành khẳng định: "Vì là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá nên Ích-chi-an luôn cảm thấy cô đơn.")
Nội dung thông báo chính vẫn được giữ nguyên: *Ích-chi-an cảm thấy cô đơn vì sự khác biệt, duy nhất của mình.*
b) Điểm khác biệt về nghĩa giữa câu vừa viết và câu gốc
- Về sắc thái nhấn mạnh: Câu gốc đặt phần nêu lí do ("Là người cá đầu tiên...") lên đầu câu, nên nhấn mạnh vào *nguyên nhân* — sự đặc biệt, độc nhất của Ích-chi-an — rồi mới dẫn tới kết quả là nỗi cô đơn; cảm giác cô đơn hiện ra như một hệ quả tất yếu, không thể tránh khỏi. Câu viết lại đưa ý "cảm thấy cô đơn" lên trước nên lại nhấn mạnh trực tiếp vào *tâm trạng cô đơn*, còn lí do chỉ là phần bổ sung, giải thích thêm.
- Về cách diễn đạt phủ định: Câu gốc dùng cấu trúc phủ định của phủ định "không thể không cảm thấy cô đơn", tạo giọng điệu khẳng định mạnh, da diết, cho thấy nỗi cô đơn là điều chắc chắn, không thể cưỡng lại. Nếu câu viết lại chuyển thành khẳng định thường ("luôn cảm thấy cô đơn") thì ý nghĩa cơ bản vẫn còn nhưng giảm đi sắc thái day dứt, nhấn mạnh mà cách nói hai lần phủ định của câu gốc đem lại.
→ Như vậy, tuy nội dung thông báo chính không đổi, nhưng việc thay đổi cấu trúc và cách diễn đạt làm thay đổi trọng tâm nhấn mạnh và sắc thái biểu cảm của câu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.