Giải Câu 2 trang 119 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: […] Tôi đang chuẩn bị làm phẫu thuật đó cho con Li-đinh. Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn. Nhưng nếu những người khác cũng theo chân nó mà thâm nhập vào biển cả thì cuộc sống sẽ khác hẳn. Lúc đó con người sẽ thắng được nước, một lực lượng hùng mạnh của thiên nhiên, một cách dễ dàng. Các ngài hẳn biết lực lượng đó thế nào rồi. Các ngài hẳn biết diện tích các đại dương là 316 triệu 50 ngàn km². Hơn 7 phần 10 diện tích Trái Đất bị nước bao phủ. Khoảng nước mênh mông đó với những trữ lượng cá vô cùng tận về thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp có thể chứa được hàng triệu, hàng tỉ người. Hơn 316 triệu km² chỉ là diện tích, là bề mặt. Mà con người thì lại có thể ở dưới nước thành nhiều tầng. Hàng tỉ con người có thể sống thênh thang thoải mái dưới nước.
[…] Nghe giáo sư Xan-va-tô (Salvator) nói, tất cả những người có mặt tại toà hôm nay dường như đã trông thấy cái thế giới ngầm dưới nước được con người chinh phục. Nếu chế ngự được biển cả thì sẽ có lợi biết bao!
Trả lời câu hỏi
Tìm trong đoạn trích những dấu hiệu hoặc căn cứ cho phép ta xác định được loại hay thể loại của văn bản chứa đựng chính đoạn trích này.
Gợi ý trả lời
Xác định loại/thể loại của văn bản chứa đoạn trích
Đoạn trích "Người cá" (của nhà văn A-léch-xan-đơ Bê-li-a-ép) chứa những dấu hiệu, căn cứ sau cho phép ta xác định đây là truyện khoa học viễn tưởng:
a) Đề tài gắn với khoa học – kĩ thuật của tương lai, mang tính tưởng tượng: Văn bản nói đến việc *làm phẫu thuật* để tạo ra "người cá" – con người có thể *sống trong thế giới của cá*, *ở dưới nước thành nhiều tầng*. Đây là ý tưởng vượt ra ngoài khả năng thực tế của khoa học đương thời, dựa trên tưởng tượng khoa học về việc con người chinh phục biển cả.
b) Nhân vật có đặc điểm phi thường do khoa học tạo ra: Ích-chi-an được giới thiệu là *"người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá"*. Nhân vật kì lạ, khác thường này là sản phẩm của một giả định khoa học – dấu hiệu đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng.
c) Lồng ghép nhiều tri thức, số liệu khoa học xác thực: Bài nói của giáo sư Xan-va-tô dẫn ra các số liệu cụ thể: *diện tích các đại dương là 316 triệu 50 ngàn km²*, *hơn 7 phần 10 (hơn 70%) diện tích Trái Đất bị nước bao phủ*, nói về *trữ lượng cá*, *thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp*… Việc dùng số liệu, kiến thức địa lí – khoa học để tạo tính thuyết phục là nét tiêu biểu của thể loại này.
d) Ý tưởng về một thế giới mới do con người chinh phục, chế ngự tự nhiên: Đoạn trích hình dung viễn cảnh *"hàng tỉ con người có thể sống thênh thang thoải mái dưới nước"*, *"con người sẽ thắng được nước"*, *"chế ngự được biển cả"*. Khát vọng khám phá, chinh phục thiên nhiên bằng khoa học là cảm hứng chủ đạo của truyện khoa học viễn tưởng.
đ) Bối cảnh, tình huống mang màu sắc tưởng tượng: Giáo sư trình bày phát minh của mình trước *"tất cả những người có mặt tại toà"*, khiến mọi người *"dường như đã trông thấy cái thế giới ngầm dưới nước được con người chinh phục"* – một tình huống giả tưởng gắn với thành tựu khoa học.
Kết luận: Từ những dấu hiệu trên (đề tài khoa học – tưởng tượng, nhân vật phi thường do khoa học tạo ra, số liệu khoa học, khát vọng chinh phục tự nhiên), có thể xác định đoạn trích thuộc văn bản truyện khoa học viễn tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.