Giải Bài 3 trang 34 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Theo em, có thể sắp xếp các câu trong đoạn văn dưới đây theo một trật tự khác được không? Vì sao?
Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) kể lại một tình huống trong Cuộc chạm trán trên đại dương. Thuyết minh ngắn gọn về mạch lạc và liên kết của đoạn văn.
Gợi ý trả lời
a) Có thể sắp xếp lại trật tự các câu trong đoạn văn không? Vì sao?
Không thể tùy tiện sắp xếp các câu trong đoạn theo một trật tự khác. Lí do:
- Về mạch lạc: các câu trong đoạn cùng hướng về một chủ đề thống nhất và được trình bày theo một trình tự hợp lí (theo thời gian, theo diễn biến sự việc hoặc theo quan hệ nguyên nhân – kết quả). Nếu đảo trật tự, nội dung sẽ rối, các ý không còn nối tiếp nhau một cách tự nhiên, người đọc khó theo dõi.
- Về liên kết: các câu được nối với nhau bằng những phương tiện liên kết (phép lặp, phép thế, phép nối, dùng từ ngữ chỉ trình tự…). Những từ ngữ này ràng buộc câu đứng sau vào câu đứng trước; đổi chỗ sẽ khiến phép thế, phép nối trỏ sai đối tượng, câu văn trở nên vô nghĩa hoặc sai lô-gíc.
→ Vì vậy, trật tự các câu đã được sắp đặt có dụng ý; thay đổi sẽ phá vỡ cả mạch lạc lẫn liên kết của đoạn.
b) Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) kể lại một tình huống trong *Cuộc chạm trán trên đại dương*, rồi thuyết minh về mạch lạc và liên kết.
*Đoạn văn:*
(1) Trong *Cuộc chạm trán trên đại dương*, tàu chiến của giáo sư A-rô-nắc đuổi theo con vật khổng lồ bí ẩn suốt một đêm dài. (2) Gần sáng, họ bất ngờ tiếp cận được "con cá" và lập tức nổ súng tấn công. (3) Thế nhưng, mọi viên đạn đều bật ra như rơi vào một khối thép. (4) Ngay sau đó, con vật quật mạnh khiến giáo sư cùng Công-xây và Nét Len bị hất tung xuống biển. (5) May thay, cả ba bám được vào lưng con vật và nhận ra đó thực chất là một chiếc tàu ngầm bằng kim loại. (6) Cuối cùng, họ được đưa vào bên trong con tàu kì lạ ấy, mở ra cuộc phiêu lưu dưới đáy đại dương.
*Thuyết minh về mạch lạc và liên kết:*
- Mạch lạc: các câu đều tập trung kể về tình huống chạm trán con vật trên biển và được sắp xếp theo đúng trình tự thời gian – diễn biến (đuổi theo → tấn công → bị hất xuống biển → phát hiện sự thật → vào trong tàu), tạo thành một chuỗi sự việc thống nhất, liền mạch.
- Liên kết: đoạn văn dùng nhiều phương tiện liên kết, như từ ngữ chỉ trình tự thời gian ("Gần sáng", "Ngay sau đó", "Cuối cùng"), quan hệ từ nêu quan hệ đối lập ("Thế nhưng"), phép lặp và phép thế để chỉ cùng một đối tượng ("con vật khổng lồ" – "con cá" – "con vật" – "chiếc tàu ngầm" – "con tàu kì lạ ấy"). Nhờ đó các câu gắn kết chặt chẽ với nhau.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.