Giải Bài 2 trang 62 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Chọn từ phù hợp nhất trong ngoặc đơn để đặt vào khoảng trống ở các câu sau và giải thích lí do lựa chọn:
a. Bị cười, không phải mọi người đều … giống nhau.
(phản ứng, phản xạ, phản đối, phản bác)
b. Trên đời, không ai … cả.
(hoàn tất, hoàn toàn, hoàn hảo, hoàn chỉnh)
c. Đi đường phải luôn luôn … để tránh xảy ra tai nạn.
(nhìn ngó, dòm ngó, quan sát, ngó nghiêng)
d. Ngoài … của bản thân, tôi còn được bạn bè, thầy cô thường xuyên động viên, khích lệ.
(sức lực, tiềm lực, nỗ lực)
Gợi ý trả lời
Bài tập yêu cầu chọn từ phù hợp nhất điền vào chỗ trống và giải thích. Các từ trong mỗi ngoặc đơn là những từ gần nghĩa (hoặc cùng gốc), nên cần cân nhắc nghĩa và sắc thái để chọn đúng.
a. Bị cười, không phải mọi người đều *phản ứng* giống nhau.
- *phản ứng*: hành động, thái độ đáp lại một tác động từ bên ngoài. Khi bị cười (một tác động), mỗi người có cách đáp lại khác nhau → hợp nghĩa nhất.
- *phản xạ*: phản ứng tự nhiên, không chủ ý của cơ thể (phản xạ sinh học) → không hợp vì đây là thái độ của con người trước việc bị cười.
- *phản đối*: tỏ ý không tán thành; *phản bác*: bác bỏ ý kiến → nghĩa quá hẹp, không bao quát được mọi cách đáp lại.
→ Chọn phản ứng.
b. Trên đời, không ai *hoàn hảo* cả.
- *hoàn hảo*: tốt đẹp, không có chút khuyết điểm nào. Câu nói về con người: không ai là không có khuyết điểm → hợp nghĩa nhất.
- *hoàn tất*: làm xong việc; *hoàn chỉnh*: đầy đủ, trọn vẹn các bộ phận; *hoàn toàn*: trạng từ chỉ mức độ, không thể dùng làm vị ngữ kiểu "không ai … cả".
→ Chọn hoàn hảo.
c. Đi đường phải luôn luôn *quan sát* để tránh xảy ra tai nạn.
- *quan sát*: nhìn kĩ, có mục đích để nhận biết sự vật, sự việc xung quanh → hợp với việc đi đường để tránh tai nạn.
- *nhìn ngó, dòm ngó, ngó nghiêng*: đều mang sắc thái tò mò, soi mói hoặc nhìn một cách tùy tiện, thiếu nghiêm túc → không phù hợp với hoàn cảnh cần sự chú ý, cẩn trọng.
→ Chọn quan sát.
d. Ngoài *nỗ lực* của bản thân, tôi còn được bạn bè, thầy cô thường xuyên động viên, khích lệ.
- *nỗ lực*: sự cố gắng, dốc sức của bản thân → đặt cạnh "động viên, khích lệ" (yếu tố bên ngoài) rất hợp: ngoài sự cố gắng của mình còn có sự giúp đỡ của người khác.
- *sức lực*: sức khỏe thể chất; *tiềm lực*: sức mạnh tiềm tàng chưa bộc lộ → không diễn tả đúng ý "sự cố gắng của bản thân".
→ Chọn nỗ lực.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.