Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập một

Giải Câu 5 trang 19 SGK Ngữ văn 6

Bài học đường đời đầu tiên (trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã có những cảm xúc, suy nghĩ gì? Những cảm xúc, suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi nào ở Dế Mèn?
(văn bản: Bài học đường đời đầu tiên (trích Dế Mèn phiêu lưu kí) - Tô Hoài)

Gợi ý trả lời

Những cảm xúc, suy nghĩ của Dế Mèn khi chứng kiến cái chết của Dế Choắt:

a) Về cảm xúc:

- Dế Mèn vô cùng hối hận và xót thương trước cái chết của Dế Choắt. Chính trò nghịch dại trêu chị Cốc của Dế Mèn đã gây ra cái chết oan uổng cho người bạn hàng xóm yếu ớt.
- Dế Mèn sợ hãi, bàng hoàng, đau đớn: "Tôi hối lắm! Tôi hối hận lắm!", Dế Mèn quỳ xuống, nâng Dế Choắt lên mà than, đứng lặng hồi lâu bên nấm mồ của bạn và nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.

b) Về suy nghĩ:

- Dế Mèn nhận ra lỗi lầm của chính mình: thói hung hăng, hống hách, kiêu căng, xốc nổi, chỉ vì muốn ra oai mà hại chết người khác.
- Dế Mèn thấm thía bài học về thái độ sống: phải biết suy nghĩ trước khi hành động, không được kiêu ngạo, coi thường người khác, nếu không sẽ mang vạ vào thân và làm hại cả những người xung quanh. Đó cũng chính là "bài học đường đời đầu tiên" mà Dế Choắt đã dạy cho Dế Mèn bằng chính mạng sống của mình.

c) Sự thay đổi ở Dế Mèn mà những cảm xúc, suy nghĩ đó cho thấy:

- Từ một chú dế kiêu căng, tự phụ, hung hăng, xốc nổi, chỉ biết nghĩ đến bản thân và thích bắt nạt kẻ yếu, Dế Mèn đã thức tỉnh lương tâm, biết ăn năn hối lỗi trước việc mình làm.
- Dế Mèn bắt đầu trưởng thành hơn trong nhận thức: biết nhìn lại mình, biết xấu hổ và day dứt, biết rút ra bài học để sống khiêm tốn, chín chắn và có trách nhiệm hơn. Đây là bước chuyển biến quan trọng đầu tiên trong tâm hồn, tính cách của Dế Mèn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.