Giải Bài 2 trang 108 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Hãy nêu các kiểu bài viết mà em đã thực hành khi học Ngữ văn 6, tập hai. Với mỗi kiểu bài, cho biết:
a. Mục đích mà kiểu bài hướng tới.
b. Yêu cầu đối với mỗi kiểu bài.
c. Các bước cơ bản để thực hiện bài viết.
d. Các đề tài cụ thể mà em muốn viết hoặc có thể viết thêm với mỗi kiểu bài (ngoài đề tài em đã chọn trong quá trình học).
e. Những kinh nghiệm mà em tự rút ra được khi thực hiện viết từng kiểu bài.
Gợi ý trả lời
# Ôn tập học kì II — Bài 2 (trang 109)
Trong Ngữ văn 6, tập hai (Kết nối tri thức), em đã được thực hành 5 kiểu bài viết sau:
1. Viết bài văn thuyết minh thuật lại một sự kiện (một sinh hoạt văn hóa) — *Bài 6*
2. Viết bài văn đóng vai nhân vật kể lại một truyện cổ tích — *Bài 7*
3. Viết bài văn trình bày ý kiến về một hiện tượng (vấn đề) mà em quan tâm — *Bài 8*
4. Viết biên bản một cuộc họp, cuộc thảo luận — *Bài 9*
5. Tóm tắt bằng sơ đồ nội dung của một văn bản đơn giản — *Bài 9*
Dưới đây là phần trình bày từng kiểu bài theo các yêu cầu a, b, c, d, e.
---
## 1. Viết bài văn thuyết minh thuật lại một sự kiện (một sinh hoạt văn hóa)
a. Mục đích: Cung cấp cho người đọc thông tin, hiểu biết về một sự kiện, một sinh hoạt văn hóa (lễ hội, hội chợ, trò chơi dân gian…) đã diễn ra; giúp người đọc hình dung diễn biến của sự kiện theo trình tự thời gian.
b. Yêu cầu:
- Xác định rõ người tường thuật tham gia hay chứng kiến sự kiện và sử dụng ngôi tường thuật phù hợp.
- Giới thiệu được sự kiện cần thuật lại, nêu được bối cảnh (không gian, thời gian).
- Thuật lại được các hoạt động theo trình tự hợp lí (thường là trình tự thời gian).
- Nêu được cảm nghĩ, ý kiến của người viết về sự kiện.
c. Các bước cơ bản:
- Bước 1 — Trước khi viết: Lựa chọn đề tài; tìm ý (thu thập tư liệu, quan sát, ghi chép về sự kiện); lập dàn ý (mở bài, thân bài, kết bài).
- Bước 2 — Viết bài: Dựa vào dàn ý, viết thành bài văn hoàn chỉnh, thuật lại sự kiện theo trình tự thời gian.
- Bước 3 — Chỉnh sửa bài viết: Đọc lại, rà soát theo yêu cầu của kiểu bài và sửa về nội dung, chính tả, diễn đạt.
d. Các đề tài có thể viết thêm:
- Thuật lại lễ hội Đền Hùng (Giỗ Tổ Hùng Vương).
- Thuật lại hội chợ Xuân (phiên chợ Tết) ở quê em.
- Thuật lại lễ khai giảng năm học mới của trường.
- Thuật lại một buổi biểu diễn văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.
e. Kinh nghiệm rút ra: Muốn thuật lại tốt, em cần trực tiếp quan sát hoặc tìm hiểu kĩ tư liệu về sự kiện, ghi chép lại các chi tiết tiêu biểu. Khi viết phải bám sát trình tự thời gian, chọn lọc chi tiết, tránh kể lan man; nên xen cảm xúc chân thực để bài văn sinh động hơn.
---
## 2. Viết bài văn đóng vai nhân vật kể lại một truyện cổ tích
a. Mục đích: Kể lại một truyện cổ tích bằng lời của một nhân vật trong truyện, qua đó thể hiện cách hiểu, cách cảm nhận riêng của người viết về nhân vật và câu chuyện.
b. Yêu cầu:
- Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất — nhân vật đóng vai xưng “tôi”.
- Nhân vật đóng vai kể lại toàn bộ câu chuyện.
- Giữ nguyên các sự việc chính, cốt truyện của truyện gốc; có thể sáng tạo thêm chi tiết, lời thoại, miêu tả, cảm xúc cho sinh động nhưng không làm sai lệch nội dung.
c. Các bước cơ bản:
- Bước 1 — Trước khi viết: Chọn truyện cổ tích và ngôi kể (chọn nhân vật để đóng vai); tìm ý (các sự việc chính, chi tiết sáng tạo thêm); lập dàn ý.
- Bước 2 — Viết bài: Nhập vai nhân vật, dùng ngôi thứ nhất (xưng “tôi”) kể lại câu chuyện theo dàn ý.
- Bước 3 — Chỉnh sửa bài viết: Rà soát ngôi kể, trình tự sự việc, sửa lỗi chính tả, diễn đạt.
d. Các đề tài có thể viết thêm:
- Đóng vai Thạch Sanh kể lại truyện *Thạch Sanh*.
- Đóng vai cô Tấm kể lại truyện *Tấm Cám*.
- Đóng vai người em kể lại truyện *Cây khế*.
- Đóng vai Sọ Dừa kể lại truyện *Sọ Dừa*.
e. Kinh nghiệm rút ra: Trước khi viết phải thuộc và hiểu cốt truyện gốc, nhớ đúng thứ tự các sự việc. Khi nhập vai, cần giữ ngôi kể “tôi” nhất quán từ đầu đến cuối, dùng lời kể, cảm xúc, suy nghĩ phù hợp với nhân vật mình đóng vai; chỉ thêm chi tiết sáng tạo khi không làm sai ý nghĩa của truyện.
---
## 3. Viết bài văn trình bày ý kiến về một hiện tượng (vấn đề) mà em quan tâm
a. Mục đích: Nêu lên ý kiến (quan điểm, thái độ) của bản thân về một hiện tượng, vấn đề trong đời sống mà em quan tâm; thuyết phục người đọc đồng tình với ý kiến đó.
b. Yêu cầu:
- Nêu được hiện tượng (vấn đề) cần bàn luận.
- Thể hiện được ý kiến, thái độ rõ ràng của người viết về hiện tượng (vấn đề).
- Dùng lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ, thuyết phục cho ý kiến.
c. Các bước cơ bản:
- Bước 1 — Trước khi viết: Lựa chọn đề tài (hiện tượng/vấn đề); tìm ý (xác định ý kiến, lí lẽ, bằng chứng); lập dàn ý (mở bài nêu vấn đề — thân bài trình bày ý kiến bằng lí lẽ, bằng chứng — kết bài khẳng định lại).
- Bước 2 — Viết bài: Triển khai bài văn nghị luận theo dàn ý, mỗi ý lớn một đoạn văn.
- Bước 3 — Chỉnh sửa bài viết: Kiểm tra ý kiến đã rõ chưa, lí lẽ – bằng chứng đã thuyết phục chưa; sửa lỗi diễn đạt, chính tả.
d. Các đề tài có thể viết thêm:
- Trình bày ý kiến về hiện tượng học sinh nghiện trò chơi điện tử.
- Trình bày ý kiến về việc giữ gìn vệ sinh trường, lớp.
- Trình bày ý kiến về hiện tượng bắt nạt (bạo lực) học đường.
- Trình bày ý kiến về thói quen đọc sách của học sinh.
e. Kinh nghiệm rút ra: Phải xác định rõ ý kiến của mình (đồng tình hay phản đối) ngay từ đầu. Mỗi lí lẽ cần đi kèm bằng chứng cụ thể, xác thực thì bài viết mới có sức thuyết phục; cách trình bày nên mạch lạc, mỗi ý một đoạn, tránh nêu ý kiến chung chung mà không chứng minh.
---
## 4. Viết biên bản một cuộc họp, cuộc thảo luận
a. Mục đích: Ghi chép lại một cách trung thực, đầy đủ, chính xác diễn biến và kết quả của một cuộc họp, cuộc thảo luận để làm bằng chứng và để mọi người nắm được nội dung.
b. Yêu cầu:
- Đúng thể thức của một biên bản (có ba phần: phần đầu, phần chính, phần cuối).
- *Phần đầu:* quốc hiệu, tiêu ngữ (nếu cần); tên biên bản; thời gian, địa điểm; thành phần tham dự.
- *Phần chính:* diễn biến và kết quả cuộc họp/thảo luận.
- *Phần cuối:* thời gian kết thúc; chữ kí của thư kí và chủ tọa.
- Nội dung ghi trung thực, chính xác, ngắn gọn, rõ ràng, khách quan.
c. Các bước cơ bản:
- Bước 1 — Trước khi viết: Tìm hiểu, nắm chắc nội dung, diễn biến cuộc họp/thảo luận; chuẩn bị mẫu (bố cục) biên bản.
- Bước 2 — Viết biên bản: Ghi lại diễn biến, ý kiến, kết luận theo đúng thể thức ba phần; ghi đồng thời trong khi cuộc họp diễn ra.
- Bước 3 — Chỉnh sửa (hoàn thiện): Rà soát lại thể thức, tính chính xác, đầy đủ của nội dung; bổ sung chữ kí.
d. Các đề tài có thể viết thêm:
- Biên bản họp lớp bàn kế hoạch chào mừng ngày 26/3.
- Biên bản họp tổ để phân công trực nhật, lao động.
- Biên bản thảo luận về việc tổ chức đi tham quan, dã ngoại.
- Biên bản sinh hoạt chi đội bình xét thi đua cuối tháng.
e. Kinh nghiệm rút ra: Biên bản phải đúng thể thức và ghi ngay trong lúc cuộc họp diễn ra thì mới đầy đủ, chính xác. Cần ghi khách quan, trung thực, không thêm bớt ý kiến cá nhân; lời văn ngắn gọn, rõ ràng; không được quên các mục bắt buộc như thời gian, địa điểm, thành phần và chữ kí.
---
## 5. Tóm tắt bằng sơ đồ nội dung của một văn bản đơn giản
a. Mục đích: Dùng sơ đồ để trình bày ngắn gọn, trực quan những nội dung, ý chính và mối quan hệ giữa các ý của một văn bản, giúp ghi nhớ và nắm bắt nội dung văn bản dễ dàng hơn.
b. Yêu cầu:
- Làm nổi bật được nội dung chính và trình tự (mối quan hệ) của các ý trong văn bản.
- Thể hiện được các từ khóa quan trọng.
- Sử dụng các hình khối, mũi tên, màu sắc, đường nối… một cách hợp lí, rõ ràng, dễ nhìn.
- Nội dung sơ đồ cô đọng, ngắn gọn nhưng không bỏ sót ý chính.
c. Các bước cơ bản:
- Bước 1: Đọc kĩ văn bản cần tóm tắt, xác định nội dung chính, các ý lớn, ý nhỏ và từ khóa.
- Bước 2: Xác định cách thể hiện (kiểu sơ đồ) và mối quan hệ giữa các ý; sắp xếp các ý theo trật tự hợp lí.
- Bước 3: Vẽ sơ đồ bằng các hình khối, đường nối, mũi tên; điền từ khóa, sau đó kiểm tra, chỉnh sửa cho rõ ràng, chính xác.
d. Các đề tài (văn bản) có thể tóm tắt thêm:
- Tóm tắt bằng sơ đồ văn bản *Trái Đất – cái nôi của sự sống*.
- Tóm tắt bằng sơ đồ văn bản *Các loài chung sống với nhau như thế nào?*.
- Tóm tắt bằng sơ đồ một bài thuyết minh về một loài động vật em yêu thích.
- Tóm tắt bằng sơ đồ nội dung một bài học trong sách giáo khoa.
e. Kinh nghiệm rút ra: Trước khi vẽ phải đọc kĩ và hiểu đúng văn bản để chọn được ý chính, từ khóa. Sơ đồ chỉ nên ghi từ khóa ngắn gọn, dùng mũi tên, màu sắc để thể hiện quan hệ giữa các ý; trình bày cân đối, rõ ràng thì sơ đồ mới dễ nhìn và dễ nhớ.
---
Kết luận: Năm kiểu bài trên giúp em rèn luyện cả kĩ năng viết văn thuyết minh, tự sự (kể chuyện), nghị luận và kĩ năng tạo lập văn bản thông tin (biên bản, sơ đồ), đáp ứng nhiều mục đích giao tiếp khác nhau trong học tập và đời sống.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.