Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập hai

Giải Bài 4 trang 31 SGK Ngữ văn 6

Thực hành tiếng Việt (Văn bản Thạch Sanh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong tiếng Việt có thành ngữ niêu cơm Thạch Sanh. Căn cứ vào truyện Thạch Sanh, hãy suy đoán nghĩa của thành ngữ trên. Em biết những thành ngữ nào khác được hình thành từ nội dung của các truyện kể?
(văn bản: Thạch Sanh (truyện cổ tích))

Gợi ý trả lời

a) Suy đoán nghĩa của thành ngữ "niêu cơm Thạch Sanh"

Trong truyện, khi quân mười tám nước chư hầu kéo sang, Thạch Sanh đem ra một niêu cơm bé xíu để thết đãi. Quân sĩ ban đầu khinh thường, nhưng ăn hết bao nhiêu thì cơm trong niêu lại đầy bấy nhiêu, ăn mãi không vơi, không hết.

Căn cứ vào chi tiết kì ảo đó, thành ngữ "niêu cơm Thạch Sanh" được dùng để chỉ:

- Nguồn lương thực, của cải ăn mãi không hết, không bao giờ vơi cạn; sự đầy đủ, dư dật, no ấm vô tận.
- Rộng hơn, nó còn gợi tấm lòng nhân ái, hào phóng, bao dung của Thạch Sanh — sẵn lòng cho đi mà không hề cạn kiệt.

b) Một số thành ngữ khác được hình thành từ nội dung các truyện kể

- Đẽo cày giữa đường (từ truyện ngụ ngôn *Đẽo cày giữa đường*): chỉ người không có chính kiến, ai nói gì cũng nghe nên cuối cùng hỏng việc.
- Thầy bói xem voi (từ truyện ngụ ngôn *Thầy bói xem voi*): chỉ cách nhìn nhận phiến diện, chỉ thấy một phần mà tưởng là toàn bộ.
- Ếch ngồi đáy giếng (từ truyện ngụ ngôn *Ếch ngồi đáy giếng*): chỉ người hiểu biết nông cạn, hạn hẹp mà lại huênh hoang, coi thường người khác.
- Há miệng chờ sung (từ truyện kể về kẻ lười): chỉ kẻ lười biếng, chỉ chực hưởng thụ mà không chịu làm.
- Nói dối như Cuội (gắn với truyện *Thằng Cuội*): chỉ người hay nói dối, không đáng tin.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.