Giải Bài 2 trang 31 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Đọc những đoạn trích sau, vận dụng phương pháp đã được hướng dẫn để suy đoán nghĩa của các từ ngữ in đậm.
a. Thạch Sanh đã xả xác nó ra làm hai mảnh. Trăn tinh hiện nguyên hình là một con trăn khổng lồ và để lại bên mình một bộ cung tên bằng vàng.
b. Hồn trăn tinh và đại bàng lang thang, một hôm gặp nhau bàn cách báo thù Thạch Sanh. Chúng vào kho của nhà vua ăn trộm của cải mang tới quẳng ở gốc đa để vu vạ cho Thạch Sanh. Thạch Sanh bị bắt hạ ngục.
c. Mọi người bấy giờ mới hiểu ra tất cả sự thật. Vua sai bắt giam hai mẹ con Lý Thông lại giao cho Thạch Sanh xét xử. Chàng rộng lượng tha thứ cho chúng về quê làm ăn.
d. Thạch Sanh xin nhà vua đừng động binh. Chàng một mình cầm cây đàn ra trước quân giặc. Tiếng đàn của chàng vừa cất lên thì quân sĩ của mười tám nước bủn rủn tay chân, không còn nghĩ gì được tới chuyện đánh nhau nữa.
(văn bản: Thạch Sanh (truyện cổ tích))
Gợi ý trả lời
a. xả (trong "xả xác nó ra làm hai mảnh")
- Dựa vào ngữ cảnh: Thạch Sanh dùng vũ khí chém con trăn tinh khiến thân nó đứt rời thành hai mảnh.
- Suy đoán: *xả* có nghĩa là chặt, chém mạnh cho đứt, rời ra làm nhiều phần.
b. vu vạ (trong "quẳng ở gốc đa để vu vạ cho Thạch Sanh")
- Dựa vào ngữ cảnh: hồn trăn tinh và đại bàng ăn trộm của cải rồi đem bỏ ở chỗ Thạch Sanh nhằm đổ tội cho chàng, khiến chàng bị bắt hạ ngục dù chàng vô tội.
- Suy đoán: *vu vạ* có nghĩa là bịa đặt, đổ tội, vu oan cho người khác điều họ không làm.
c. rộng lượng (trong "Chàng rộng lượng tha thứ cho chúng")
- Dựa vào ngữ cảnh: dù mẹ con Lý Thông từng hại mình, Thạch Sanh vẫn tha thứ, cho về quê làm ăn.
- Suy đoán: *rộng lượng* có nghĩa là có tấm lòng khoan dung, độ lượng, dễ tha thứ cho lỗi lầm của người khác.
d. bủn rủn (trong "quân sĩ... bủn rủn tay chân")
- Dựa vào ngữ cảnh: nghe tiếng đàn của Thạch Sanh, quân sĩ mười tám nước mất hết sức lực, không còn nghĩ đến chuyện đánh nhau.
- Suy đoán: *bủn rủn* có nghĩa là (chân tay) rã rời, mềm nhũn, mất hết sức lực, không cử động mạnh được.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.