Giải Câu hỏi trang 76 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Vấn đề: Trong tiểu luận *Mấy ý nghĩ về thơ*, Nguyễn Đình Thi bày tỏ một quan niệm mới mẻ, phóng khoáng về vần và các yếu tố hình thức của thơ. Có thể hệ thống lại thành các ý sau:

a) Quan niệm về vần

- Nguyễn Đình Thi không phủ nhận vai trò của vần: vần là một "lợi khí" đắc lực cho sự truyền cảm, góp phần tạo nhạc tính và sức ngân vang cho câu thơ.
- Tuy nhiên, ông khẳng định vần không phải là yếu tố bắt buộc, không phải là điều kiện tất yếu làm nên thơ. Thơ có thể có vần hoặc không có vần.
- Điều cốt yếu không nằm ở chỗ gieo vần cho đúng luật, mà ở *nhịp điệu bên trong* — nhịp điệu của hình ảnh, của tình ý, của cảm xúc, tức nhịp điệu của tâm hồn nhà thơ. Theo ông, không có vần thì càng phải chú trọng đến nhịp điệu; chính nhịp điệu bên trong mới giữ cho câu thơ đứng vững và truyền cảm.

b) Quan niệm về các khía cạnh hình thức khác (luật lệ, niêm luật, số câu, số chữ, đối…)

- Ông cho rằng không nên câu nệ, trói buộc thơ vào những luật lệ, khuôn khổ cố định có sẵn. Những quy tắc hình thức chỉ là *phương tiện*, không phải *mục đích* của thơ.
- Hình thức phải phục vụ cho việc biểu đạt tư tưởng, tình cảm; khi cần, nhà thơ có quyền phá vỡ khuôn khổ cũ để sáng tạo hình thức mới (tinh thần của thơ tự do, thơ mới).

c) Tư tưởng bao trùm

- Hình thức và nội dung trong thơ gắn bó hữu cơ, không thể tách rời; mọi yếu tố hình thức (vần, nhịp, luật…) đều phải xuất phát từ và phục vụ cho cảm xúc, tư tưởng bên trong.
- Qua đó, Nguyễn Đình Thi đề cao tinh thần tự do, sáng tạo, chống lại lối làm thơ máy móc, hình thức chủ nghĩa — một quan niệm tiến bộ, cởi mở về nghệ thuật thơ ca.