Giải Câu hỏi trang 69 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở ý: Trong văn bản *Năng lực sáng tạo* (trích), Phan Đình Diệu lần lượt làm rõ hai khái niệm có quan hệ chặt chẽ với nhau là sáng tạo và năng lực sáng tạo, bằng cách vừa nêu định nghĩa, vừa phân tích, so sánh để người đọc hiểu đúng bản chất của chúng.

a) Về khái niệm "sáng tạo"

- Tác giả giải thích sáng tạo là hoạt động của con người nhằm tạo ra cái mới — những sản phẩm (vật chất hoặc tinh thần) trước đó chưa từng có, chứ không phải là sự lặp lại, sao chép hay bắt chước những cái đã có sẵn.
- Nhưng "mới" thôi chưa đủ: cái mới ấy phải có giá trị, có ý nghĩa, có ích cho con người và cho xã hội. Nhờ tiêu chí "mới" gắn với "giá trị", tác giả phân biệt sáng tạo thật sự với những cái mới tùy tiện, vô nghĩa.
- Như vậy, bản chất của sáng tạo được tác giả khái quát ở hai dấu hiệu cốt lõi: tính mới mẻ và tính giá trị của sản phẩm được tạo ra.

b) Về khái niệm "năng lực sáng tạo"

- Từ cách hiểu về sáng tạo, tác giả giải thích năng lực sáng tạo là khả năng (tiềm lực) của con người trong việc tạo ra những cái mới có giá trị ấy — tức là khả năng phát hiện vấn đề và tìm ra cách giải quyết mới mẻ, độc đáo, hiệu quả, không rập khuôn theo lối mòn.
- Tác giả nhấn mạnh đây là một năng lực riêng có của con người, gắn với tư duy, trí tuệ và sự chủ động của chủ thể; nó thể hiện qua quá trình con người suy nghĩ, tìm tòi để vượt qua những giới hạn của cái cũ.
- Đồng thời, năng lực sáng tạo được nhìn nhận như một phẩm chất có thể bồi dưỡng, rèn luyện và phát triển chứ không phải bất biến, do đó nó có vai trò quan trọng đối với sự tiến bộ của mỗi cá nhân và của toàn xã hội.

Khái quát: Tác giả giải thích hai khái niệm theo quan hệ nền tảng — hệ quả: sáng tạo là hoạt động tạo ra cái mới có giá trị, còn năng lực sáng tạo chính là khả năng của con người thực hiện được hoạt động sáng tạo đó; cách lí giải vừa rành mạch, vừa chặt chẽ, giúp người đọc nắm được bản chất của vấn đề.