Giải Câu 6 trang 68 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 6 (trang 68) — Kết luận quan trọng nhất về văn hoá Việt Nam và suy nghĩ của bản thân

a) Xác định kết luận quan trọng nhất

Bài viết *Nhìn về vốn văn hoá dân tộc* của Trần Đình Hượu đưa ra nhiều nhận định, nhưng kết luận mà tôi cho là quan trọng nhất chính là câu nằm ở cuối văn bản:

> *"Con đường hình thành bản sắc dân tộc của văn hoá không chỉ trông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó mà còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh, khả năng đồng hoá những giá trị văn hoá bên ngoài. Về mặt đó, lịch sử chứng minh là dân tộc Việt Nam có bản lĩnh."*

b) Lí do lựa chọn

- Đây là kết luận mang tính khái quát và tổng kết toàn bộ mạch lập luận của bài. Trước đó tác giả đã chỉ ra tính chất "thiết thực, linh hoạt, dung hoà" của văn hoá Việt, chỉ ra cả mặt mạnh lẫn mặt hạn chế (không có những cống hiến lớn lao, kì vĩ). Câu kết này nâng vấn đề lên tầm quy luật: bản sắc dân tộc không phải cái bất biến, có sẵn, mà được hình thành qua một quá trình.
- Kết luận chỉ ra hai con đường làm nên bản sắc: *sự tạo tác* (sức sáng tạo nội sinh) và *khả năng chiếm lĩnh, đồng hoá* (tiếp nhận, Việt hoá tinh hoa bên ngoài). Vế thứ hai đặc biệt mới mẻ và sâu sắc, vì nó khẳng định bản lĩnh văn hoá của dân tộc nằm ở chỗ biết tiếp thu mà không bị hoà tan, biến cái của người thành cái của mình.
- Kết luận này có ý nghĩa thực tiễn lâu dài: nó định hướng cho cách ứng xử với văn hoá hôm nay, trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hoá — điều khiến nó vượt ra ngoài phạm vi một bài khảo cứu.

c) Những suy nghĩ được gợi ra

- *Thứ nhất*, bản sắc dân tộc là một quá trình sống, luôn vận động chứ không đứng yên. Vì vậy, giữ gìn văn hoá không có nghĩa là khép kín, bảo thủ, mà là tiếp tục sáng tạo và chọn lọc.
- *Thứ hai*, kết luận giúp tôi nhìn nhận công bằng về văn hoá dân tộc: tự hào về *bản lĩnh đồng hoá* (tiếp nhận Phật giáo, Nho giáo, văn hoá phương Tây… rồi Việt hoá), đồng thời ý thức về hạn chế để khắc phục, bồi đắp.
- *Thứ ba*, trong thời đại hội nhập hiện nay, tư tưởng ấy nhắc mỗi người, nhất là thế hệ trẻ, phải chủ động, tỉnh táo: mở cửa đón tinh hoa nhân loại nhưng luôn giữ cốt cách riêng — "hoà nhập mà không hoà tan". Đó cũng là cách để văn hoá Việt Nam vừa giàu có thêm vừa không đánh mất chính mình.

*Lưu ý:* Đây là câu nêu quan điểm cá nhân, học sinh có thể chọn kết luận khác (ví dụ nhận định về tinh thần "thiết thực, linh hoạt, dung hoà") miễn là lí giải thuyết phục và gắn với suy nghĩ riêng.