Giải Câu 4 trang 68 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Thái độ của tác giả khi nghiên cứu về văn hoá Việt Nam

Trong *Nhìn về vốn văn hoá dân tộc*, khi bàn về những đặc điểm của văn hoá dân tộc, Trần Đình Hượu đã bộc lộ một thái độ nghiên cứu nghiêm túc, khoa học, khách quan và thẳng thắn:

- Khách quan, công bằng: Tác giả không tô vẽ, không ngợi ca một chiều mà cũng không hạ thấp, phủ nhận văn hoá dân tộc. Ông nhìn nhận vốn văn hoá Việt Nam đúng như nó vốn có, với cả mặt mạnh lẫn mặt hạn chế.

- Thẳng thắn, trung thực: Ông thẳng thắn chỉ ra rằng văn hoá Việt Nam "không có ngành nào trở thành đỉnh cao", người Việt "không có khát vọng để sáng tạo một cuộc sống như mơ ước", thiên về sự thiết thực, "ưa sự chừng mực, vừa phải" hơn là những giá trị phi thường, siêu phàm. Đây là cái nhìn tỉnh táo, dám nói thật những điều mà người ta thường ngại nói.

- Thận trọng, khiêm tốn: Nhan đề bài viết vốn là *Về vấn đề tìm đặc sắc văn hoá dân tộc*; tác giả khiêm tốn tự nhận chỉ đưa ra "một vài nhận xét" bước đầu, dùng cách diễn đạt dè dặt ("có thể nói", "ở ta"...), không áp đặt, không tuyệt đối hoá kết luận của mình.

- Biện chứng, toàn diện: Ông đặt văn hoá dân tộc trong cái nhìn lịch sử lâu dài, lí giải đặc điểm văn hoá từ hoàn cảnh sống, lối sống, quan niệm của con người Việt Nam, đồng thời hướng tới mục đích xây dựng một nền văn hoá mới, tiên tiến mà vẫn giữ bản sắc.

b) Suy nghĩ về thái độ nghiên cứu đó

Đây là một thái độ nghiên cứu đúng đắn, đáng trân trọng và cần thiết:

- Thái độ khách quan, thẳng thắn giúp chúng ta nhận thức văn hoá dân tộc một cách chân thực, tránh được hai thái cực sai lầm: hoặc tự ti, mặc cảm, phủ nhận sạch trơn; hoặc tự tôn, tự mãn, ngộ nhận về mình.

- Dám nhìn thẳng vào hạn chế không phải là chê bai, hạ thấp dân tộc, mà chính là biểu hiện của tình yêu và trách nhiệm với văn hoá dân tộc: chỉ khi hiểu đúng điểm mạnh để phát huy và nhận rõ điểm yếu để khắc phục, ta mới có thể xây dựng, hội nhập và phát triển một nền văn hoá vừa hiện đại vừa giàu bản sắc.

- Thái độ khiêm tốn, thận trọng, biện chứng của tác giả còn là một bài học về phương pháp làm việc khoa học: nghiên cứu phải dựa trên cứ liệu, lí giải có căn cứ, không vội vã kết luận, luôn mở ra khả năng tiếp tục tìm tòi, bổ sung.

Tóm lại, thái độ nghiên cứu của Trần Đình Hượu thể hiện bản lĩnh và tầm văn hoá của một nhà khoa học chân chính, đồng thời gợi cho người đọc ý thức trân trọng, giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hoá dân tộc một cách tỉnh táo, tự chủ.