Giải Câu hỏi trang 41 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Phân biệt tập tục (phong tục, tập quán) lành mạnh và hủ tục

- Tập tục lành mạnh là những phong tục, tập quán, nếp sinh hoạt văn hóa tốt đẹp được cộng đồng hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ. Nó phù hợp với đạo lí, với sự tiến bộ của xã hội, hướng con người tới cái thiện, cái đẹp; củng cố tình đoàn kết, lòng biết ơn và những giá trị nhân văn. Tập tục lành mạnh không gây tổn hại cho ai, mang lại niềm vui, sự gắn kết và ý nghĩa tinh thần thực sự cho con người.

- Hủ tục là những tập tục đã cũ kĩ, lạc hậu, lỗi thời, trái với lẽ phải và sự tiến bộ. Hủ tục thường mang nặng tính hình thức phô trương, hoặc chứa đựng những quan niệm mê tín, cổ hủ; nó gây tốn kém tiền của, mất thời gian, thậm chí làm khổ con người, gây chia rẽ, bất công và kìm hãm sự phát triển của xã hội. Hủ tục cần được nhận thức lại và loại bỏ.

Như vậy, ranh giới phân biệt nằm ở giá trị và tác động: tập tục lành mạnh nuôi dưỡng điều tốt đẹp và có ích cho cộng đồng, còn hủ tục bám vào hình thức lạc hậu, gây hại và cản trở tiến bộ.

b) Nêu ví dụ để làm rõ ý kiến

- *Ví dụ về tập tục lành mạnh:* tục thờ cúng, tưởng nhớ tổ tiên trong ngày giỗ, ngày Tết thể hiện đạo lí "uống nước nhớ nguồn"; tục gói bánh chưng ngày Tết; lễ hội mừng cơm mới, hội làng lành mạnh gắn kết cộng đồng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

- *Ví dụ về hủ tục:* tục chia phần, ăn uống linh đình, khao vọng tốn kém ở làng quê xưa — chính là điều được phản ánh trong văn bản *Nghệ thuật băm thịt gà* (trích *Việc làng* của Ngô Tất Tố). Để chia đủ phần theo ngôi thứ, lệ làng, một con gà phải băm ra thành rất nhiều miếng nhỏ đều tăm tắp; cái "nghệ thuật" ấy thực chất bộc lộ sự phi lí, nặng nề của những hủ tục khao vọng, chia phần ngôi thứ chốn đình trung — vừa tốn kém, vừa trói buộc, đày đọa người dân quê nghèo. Ngoài ra còn có các hủ tục như tảo hôn, mê tín dị đoan, ma chay cưới xin phô trương lãng phí.

Ý kiến của bản thân: Chúng ta cần trân trọng, giữ gìn và phát huy những tập tục lành mạnh vì đó là vốn quý của văn hóa dân tộc; đồng thời cần tỉnh táo nhận diện và kiên quyết bài trừ những hủ tục lạc hậu để xây dựng đời sống văn minh, tiến bộ.