Giải Câu 8 trang 27 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 8 (trang 27) — Suy nghĩ về tài năng viết truyện ngắn của Nguyễn Ái Quốc qua tác phẩm *Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu*

Qua tác phẩm, có thể thấy Nguyễn Ái Quốc là một cây bút truyện ngắn bậc thầy, hiện đại, kết hợp nhuần nhuyễn tính chiến đấu của báo chí cách mạng với nghệ thuật hư cấu sắc sảo. Tài năng ấy thể hiện ở những phương diện sau:

a) Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo, giàu kịch tính
- Truyện được dựng trên một tình huống hư cấu đầy sáng tạo: cuộc "gặp gỡ" giữa Va-ren — viên Toàn quyền Pháp vừa nhậm chức — và Phan Bội Châu — người chí sĩ đang bị cầm tù. Đây là cuộc đối mặt giữa hai nhân vật đối lập hoàn toàn về lí tưởng, nhân cách và vị thế.
- Tình huống vừa hiện thực (dựa trên sự kiện Va-ren sang nhậm chức, dư luận đòi thả Phan Bội Châu năm 1925) vừa hư cấu, tạo nên một "màn kịch" để phơi bày bản chất lố bịch của kẻ thực dân.

b) Nghệ thuật khắc họa nhân vật bằng thủ pháp tương phản, đối lập
- Va-ren được miêu tả chủ yếu qua ngôn ngữ, lời nói: y nói rất nhiều, ba hoa, khoe khoang, dụ dỗ, lên mặt kẻ bề trên — đó là chân dung của một kẻ gian trá, phản bội (từ "con người phản bội giai cấp vô sản Pháp" nay "làm toàn quyền").
- Phan Bội Châu được khắc họa chủ yếu qua *sự im lặng*: cụ không nói một lời, chỉ "nhìn Va-ren", "mỉm cười một cách kín đáo", thậm chí "nhổ vào mặt" (theo lời tái bút). Sự im lặng ấy là "cái im lặng dửng dưng khinh bỉ", thể hiện khí phách, bản lĩnh của bậc anh hùng.
- Phép tương phản giữa "nói" và "im lặng", giữa kẻ tự do mà đê tiện và người tù mà cao cả, làm nổi bật hai tính cách, hai nhân cách đối nghịch.

c) Giọng điệu trần thuật linh hoạt, bút pháp châm biếm, trào phúng sắc bén
- Giọng văn vừa hóm hỉnh, mỉa mai vừa giàu chất trữ tình. Ngay nhan đề "những trò lố" đã mang sắc thái châm biếm, tố cáo.
- Tác giả dùng lời bình luận trực tiếp xen vào mạch kể để châm biếm, chế giễu Va-ren (ví dụ bình luận về lời hứa "nửa chính thức" của Va-ren, về việc "chăm sóc" vụ Phan Bội Châu).
- Chi tiết tái bút (lời anh lính dõng, lời nhân chứng về cái nhổ) được đặt ở cuối như một đòn kết liễu, tăng sức tố cáo và tiếng cười trào phúng.

d) Ngòi bút hiện đại, kết hợp chính luận và hình tượng nghệ thuật
- Tác phẩm viết bằng tiếng Pháp, đăng báo *Người cùng khổ*, mang tính thời sự, chiến đấu cao nhưng không khô khan mà sinh động, hấp dẫn nhờ hư cấu, đối thoại, chi tiết giàu sức gợi.
- Qua đó, tác giả vừa vạch trần bản chất bịp bợm, lố lăng của thực dân, vừa ngợi ca khí phách người anh hùng dân tộc.

Kết luận: Nguyễn Ái Quốc là nhà văn có tài năng truyện ngắn độc đáo: sáng tạo tình huống giàu kịch tính, khắc họa nhân vật bằng tương phản tài tình, giọng điệu châm biếm sắc sảo, kết hợp nhuần nhuyễn tính chiến đấu với giá trị nghệ thuật. Tác phẩm cho thấy một cây bút hiện đại, làm chủ nhiều thủ pháp, phục vụ đắc lực cho mục đích cách mạng.