Giải Câu 4 trang 102 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Số lần tác giả miêu tả hành động "khóc" của Ma-nô-lin

Trong đoạn trích *Trở về*, chi tiết Ma-nô-lin khóc được Hê-minh-uê lặp lại 4 lần, tập trung ở khoảnh khắc cậu bé trở lại lều và nhìn thấy ông lão Xan-ti-a-gô sau chuyến đi biển:

- Lần 1: Khi nhìn thấy ông lão vẫn đang thở và trông thấy đôi bàn tay bị thương của ông, cậu bé bắt đầu khóc.

- Lần 2: Cậu lặng lẽ đi ra ngoài để lấy cà phê, và suốt dọc con đường cậu vừa đi vừa khóc.

- Lần 3: Khi những người đánh cá hỏi thăm về ông lão, cậu chẳng bận tâm đến việc họ trông thấy mình đang khóc.

- Lần 4: Ở cuối đoạn trích, sau khi ông lão tỉnh dậy, hai người trò chuyện và hẹn "lại cùng nhau ra khơi", cậu bé lần nữa đi ra khỏi lều, men theo con đường và lại khóc (khi đi lo liệu, kiếm đồ cho ông).

b) Lí giải về hành động "khóc" của nhân vật

Hành động khóc được lặp lại nhiều lần không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là một chi tiết nghệ thuật giàu ý nghĩa, bộc lộ chiều sâu tâm hồn của cậu bé:

- Xót xa, thương cảm trước nỗi đau của ông lão: Đôi bàn tay rách nát vì dây câu, thân thể rã rời của Xan-ti-a-gô là bằng chứng về một cuộc vật lộn khốc liệt và một thất bại cay đắng (con cá kiếm chỉ còn trơ bộ xương). Ma-nô-lin khóc vì thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với những gian truân, mất mát mà người mình kính yêu phải gánh chịu.

- Tình yêu thương, sự gắn bó và lòng kính trọng: Giọt nước mắt thể hiện tình cảm chân thành, trong sáng mà cậu bé dành cho ông lão – vừa như tình ông cháu, vừa như tình thầy trò, bạn nghề. Việc cậu "chẳng bận tâm" khi người khác thấy mình khóc cho thấy cậu không hề giấu giếm hay xấu hổ về tình cảm ấy.

- Khẳng định niềm tin và sự sẻ chia: Nước mắt đi liền với quyết tâm "lại cùng nhau ra khơi", "cháu sẽ mang may mắn đến cho ông". Qua đó, hành động khóc còn hàm chứa sự nâng đỡ, tiếp thêm nghị lực cho ông lão, thể hiện mối quan hệ nương tựa ấm áp giữa hai con người.

→ Chi tiết lặp lại ấy góp phần tô đậm vẻ đẹp nhân văn của tác phẩm: ngợi ca tình người ấm áp và sự bất tử của tinh thần con người ngay cả khi phải đối diện với thất bại.